Internationaal medisch nieuws

The Lancet: AI en nucleair conflict kunnen tot uitsterven mensheid leiden

Een internationale commissie heeft zich gebogen over de grootste bedreigingen voor de gezondheid en het voortbestaan van de mensheid. Twee bedreigingen kunnen tot het uitsterven van de mensheid leiden: het kwaadwillige gebruik van artificiële intelligentie (AI) en een nucleair conflict.

De redactie - 12 oktober 2026

De gezondheid van de volgende generatie zal niet worden bepaald door één grote crisis, maar door een geheel van 17 onderling verbonden catastrofale bedreigingen. Dat blijkt uit een rapport gepubliceerd in The Lancet. Voor het eerst biedt het rapport beleidsmakers een gemeenschappelijk kader om deze bedreigingen te begrijpen en gerichte maatregelen te nemen.

Op basis van historische gegevens en nieuwe risicoanalyses voor 204 landen en gebieden, uitgevoerd door het Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME), onderzocht de Lancet Commission on 21st Century Global Threats to Health honderden mogelijke bedreigingen. Daaruit selecteerden de auteurs 17 bedreigingen die tussen 2025 en 2100 het grootste gevaar vormen voor de menselijke gezondheid en het voortbestaan van de mensheid, en waartegen overheden, financiers en de industrie daadwerkelijk kunnen optreden via beleidswijzigingen, financieringsbeslissingen en innovatie.

AI Nucleair conflict Andrey Suslov

De commissie identificeert twee bedreigingen die mogelijk tot het uitsterven van de mensheid kunnen leiden: het kwaadwillige gebruik van artificiële intelligentie (AI) en een nucleair conflict.

De overige catastrofale bedreigingen voor de gezondheid zijn luchtvervuiling, antimicrobiële resistentie, ondervoeding bij kinderen, klimaatverandering, conventionele gewapende conflicten, afnemende ontwikkelingshulp voor gezondheidszorg, overmatig alcoholgebruik, hoge bloeddruk, inkomensongelijkheid, een laag opleidingsniveau, natuurlijk ontstane pandemieën, obesitas, een slechte geestelijke gezondheid, roken en ongezond ouder worden.

Toekomstscenario's

Voor elke bedreiging werkte de commissie een plausibel gunstig en ongunstig toekomstscenario uit. Het verschil tussen beide wordt uitgedrukt in vermijdbare disability-adjusted life years (DALY's): het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat door ziekte, invaliditeit of vroegtijdige sterfte en dat met gerichte maatregelen zou kunnen worden vermeden. miljard DALY's kunnen veroorzaken, er zijn voldoende gegevens beschikbaar om de bedreiging te modelleren en er bestaan voldoende mogelijkheden om via beleidsmaatregelen in te grijpen.

Als de huidige trends zich voortzetten, zouden de 17 catastrofale bedreigingen samen kunnen leiden tot het verlies van tientallen miljarden gezonde levensjaren. Hoewel de omvang van het risico verschilt naargelang de bedreiging en de regio, wordt elk land geconfronteerd met aanzienlijke risico's. Ook binnen landen zal de gezondheidsschade ongelijk verdeeld zijn. 

Belangrijkste bevindingen

Nucleaire conflict en kwaadwillig gebruik van AI

Hoewel de kans op een nucleair conflict of kwaadwillig gebruik van AI klein blijft, kunnen de gevolgen bijzonder groot zijn, omdat beide bedreigingen mogelijk tot het uitsterven van de mensheid kunnen leiden. Wanneer zowel de potentiële impact als de waarschijnlijkheid in rekening worden gebracht, schat de commissie dat maatregelen om een nucleair conflict te voorkomen tegen 2100 ongeveer 133 miljoen sterfgevallen en 9,35 miljard DALY's zouden kunnen vermijden. Maatregelen om het risico van kwaadwillig AI-gebruik te beperken, zouden naar schatting 10,4 miljard DALY's kunnen voorkomen.

Klimaatverandering

Volgens de commissie zou een beperking van de opwarming van de aarde tot ongeveer 1,8°C het potentieel verlies van 1,89 miljard gezonde levensjaren kunnen voorkomen door onder meer extreme hitte en luchtvervuiling te beperken.

De werkelijke ziektelast ligt waarschijnlijk nog hoger, aangezien deze raming alleen rekening houdt met de directe schade die vandaag meetbaar is. Moeilijker te kwantificeren gevolgen, zoals gedwongen verplaatsingen van bevolkingsgroepen, droogte en de impact op de geestelijke gezondheid, zijn niet meegerekend.

Opleidingsniveau

Door het opleidingsniveau te verbeteren, zou een gezondheidsverlies van 16,1 miljard DALY's kunnen worden vermeden. Vrouwen en kinderen in Sub-Saharaans Afrika lopen het grootste risico op gezondheidsverlies dat verband houdt met een laag opleidingsniveau.

Snellere vooruitgang op het vlak van onderwijs zou de gezondheidsuitkomsten aanzienlijk verbeteren en de kindersterfte verminderen. Op langere termijn zou dit indirect ook bijdragen tot een tragere bevolkingsgroei.

Inkomensongelijkheid

De vermijdbare ziektelast als gevolg van inkomensongelijkheid zou tegen 2100 overeen kunnen komen met die van 25 COVID-19-pandemieën, goed voor naar schatting 13,8 miljard DALY's.

Obesitas

Obesitas vormt een aanzienlijke en groeiende bedreiging voor de gezondheid. Tegen 2100 zou obesitas kunnen bijdragen tot een potentieel verlies van 23,1 miljard gezonde levensjaren dat vermeden kan worden door beleidsmaatregelen die het risico op obesitas verminderen.

Terugval van ontwikkelingshulp

Naar verwachting zal Sub-Saharaans Afrika ongeveer 70% dragen van de vermijdbare ziektelast die verband houdt met het wegvallen van ontwikkelingshulp voor gezondheidszorg.

Oproep tot actie

Voor de meeste gezondheidsbedreigingen bestaan al bewezen of nieuwe oplossingen die op grotere schaal kunnen worden toegepast, benadrukt het rapport. Het gaat zowel om geneesmiddelen en gezondheidstechnologieën als om beleidsmaatregelen waarvan de doeltreffendheid is aangetoond. Voor andere bedreigingen zijn gerichte investeringen en innovatie nodig om het volledige potentieel van mogelijke oplossingen te benutten.

In een begeleidend hoofdartikel schrijft The Lancet: "Het is belangrijk om duidelijk te maken wat deze commissie wel en niet beoogt. De commissie presenteert geen vaste rangschikking van bedreigingen of beleidsprioriteiten. Integendeel, het rapport benadrukt dat de analyse moet worden beschouwd als een dynamisch proces. De bevindingen zullen waarschijnlijk veranderen naarmate nieuwe wetenschappelijke inzichten en gegevens beschikbaar komen."

"Wij geloven dat deze commissie een aanzet kan geven tot internationale, regionale en nationale maatregelen om de toekomst van de gezondheid en de mensheid te beschermen en te versterken. Daarvoor zullen we allemaal veel ruimer moeten nadenken over waar de grootste bedreigingen zich bevinden."

Raadpleeg hier het volledige rapport.

Proef ons gratis!Word één maand gratis premium partner en ontdek alle unieke voordelen die wij u te bieden hebben.
  • wekelijkse newsletter met nieuws uit uw vakbranche
  • digitale toegang tot 35 vakbladen en financiële sectoroverzichten
  • uw bedrijfsnieuws op een selectie van vakwebsites
  • maximale zichtbaarheid voor uw bedrijf
Heeft u al een abonnement? 

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
17 april 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine