Laat vastgehouden Palestijnse medische hulpverleners vrij

Dr. Javid Abdelmoneim, internationaal voorzitter van Artsen Zonder Grenzen

Meer dan 1.700 gezondheidswerkers zijn gedood tijdens de genocide in Gaza. Israël houdt er nog eens honderden zonder aanklacht vast. Artsen, verpleegkundigen en paramedici die ter plaatse bleven om de gewonden te behandelen, zijn zelf slachtoffers van deze oorlog geworden. Wanneer medisch personeel wordt gedood, gevangengezet of verdwijnt, zijn het niet alleen de gezondheidswerkers die daarvoor de prijs betalen. Patiënten raken de mensen kwijt op wie ze vertrouwen om in leven te blijven.

Wanneer de afgevaardigden volgende week in Rotterdam bijeenkomen voor de Algemene Vergadering van de World Medical Association (WMA), zal één dossier onvermijdelijk op tafel liggen: het lot van hun Palestijnse collega’s. Niet als discussiepunt, maar als een test of het wereldwijde bestuursorgaan voor medische ethiek nog steeds meent wat het zegt.

Medische neutraliteit

De WMA heeft de ernst van deze kwesties al erkend door de aanneming van haar resolutie over de bescherming van de gezondheidszorg in conflictsituaties. Dat was een belangrijke stap en een welkome herbevestiging van de beginselen van medische neutraliteit. De uitdaging nu is ervoor zorgen dat elke medische vereniging toezegt om dit expliciet te ondersteunen, en hun invloed aanwendt om regeringen onder druk te zetten om actie te ondernemen.

"Meer dan tachtig gezondheidswerkers zitten nog steeds in Israëlische hechtenis, onder wie ten minste veertien artsen uit Gaza."

Als de WMA-vergadering één boegbeeld voor dit dossier nodig heeft, zou dat dr. Hussam Abu Safiya kunnen zijn. De kinderarts stond aan het hoofd van het Kamal Adwan-ziekenhuis in het noorden van Gaza; het laatste functionerende ziekenhuis in het noorden tot Israëlische troepen het in december 2024 bestormden. Dr. Safiya wordt nu al ruim 18 maanden zonder aanklacht vastgehouden op grond van de Israëlische wet op onwettige strijders, die onbeperkte detentie toestaat. Hij ondergaat langdurige eenzame opsluiting, ernstig gewichtsverlies en eerdere aandoeningen blijven onbehandeld. Een internationale petitie voor zijn vrijlating is ondertekend door mensen uit 41 landen.

Dokter van de armen

Ook dr. Mazen Al-Rantisi, de 71-jarige huisarts uit Ramallah, bekend als de “dokter van de armen” is hetzelfde lot beschoren. Hij werd in juni 2026 werd gearresteerd tijdens een inval in zijn huis in de vroege ochtend.

Ook onze collega’s worden niet gespaard. Onze AZG-collega, dr. Mohammed Hassan Ali Obeid, een gerespecteerde 43-jarige Palestijnse orthopedisch chirurg en vader van drie kinderen, wordt al meer dan 600 dagen zonder aanklacht vastgehouden, eveneens op grond van de Wet op onwettige strijders.

Meer dan tachtig gezondheidswerkers zitten nog steeds in Israëlische hechtenis, onder wie ten minste veertien artsen uit Gaza die zonder aanklacht worden vastgehouden, naast recent gearresteerde artsen uit de Westelijke Jordaanoever.

De Israëlische praktijk van het willekeurig vasthouden, martelen en mishandelen van Palestijns medisch personeel in Israël maakt deel uit van zijn opzettelijke en systematische poging om het vermogen van de Palestijnen om zorg te verlenen te ontmantelen. Israël vernietigt het gezondheidszorgsysteem in Gaza, en verzwakt opzettelijk de gezondheidszorg op de Westelijke Jordaanoever door middel van financiële druk, belemmeringen, personeelstekorten en bewegingsbeperkingen. Dit sluit aan bij Israëls duidelijke en flagrante minachting voor het Palestijnse leven.

Oproepen tot vrijlating

Artsen Zonder Grenzen vraagt de Algemene Vergadering om zich duidelijk uit te spreken over wat er gebeurt. Zij moet publiekelijk oproepen tot de vrijlating van de vastgehouden Palestijnse artsen, waaronder dr. Hussam Abu Safiya, dr. Mazen Al-Rantisi en dr. Mohammed Obeid. Zij moet aandringen op onafhankelijke toegang tot degenen die nog steeds worden vastgehouden. En zij moet onafhankelijke onderzoeken ondersteunen naar aanvallen op de gezondheidszorg in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, waarbij de bevindingen openbaar moeten worden gemaakt, ongeacht waar deze toe leiden.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft meer dan 790 aanvallen op de gezondheidszorg geregistreerd. 125 zorginstellingen, waaronder 34 ziekenhuizen, werden getroffen. Ongeveer 90 procent van de gezondheidsinfrastructuur in Gaza is vernietigd of beschadigd; VN-deskundigen verklaarden in augustus 2025 dat de systematische vernietiging van het gezondheidszorgsysteem neerkomt op “medicide”.

"De systematische vernietiging van het gezondheidszorgsysteem komt neer op medicide.”

Van de honderden medische hulpverleners die sinds 7 oktober 2023 door Israël zijn vastgehouden, zitten sommigen al meer dan 600 dagen vast onder onmenselijke omstandigheden. Er zijn zelfs gedocumenteerde gevallen van een behandeling die neerkomt op foltering.

En dit geldt niet alleen voor Gaza. Op de Westelijke Jordaanoever, waar geen oorlogssituatie als dekmantel dient, heeft de WHO alleen al in de eerste zeven maanden van 2026 maar liefst 98 aanvallen op de gezondheidszorg gedocumenteerd, met 87 doden en meer dan 1.600 gewonden. Ambulances worden bij controleposten tegengehouden en hun bemanningen worden meegenomen; medisch personeel dat probeert gewonden van aanvallen door kolonisten te bereiken, wordt zelf tegengewerkt. Dialyse- en kankerpatiënten blijven thuis omdat de controleposten de reis naar de behandeling onmogelijk maken. Gezondheidswerkers zijn tijdens invallen neergeschoten, vastgehouden en gedood.

 Gezondheidswerkers zijn geen doelwitten

Dit is een kans om gezamenlijk druk uit te oefenen op collega-medische verenigingen, politieke autoriteiten en alle relevante instanties om actie te ondernemen. De WMA moet zich aansluiten bij de oproepen om snelle, transparante en onpartijdige onderzoeken in te stellen naar aanvallen op de gezondheidszorg in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, en tegelijkertijd haar oproep tot vrijlating van alle willekeurig vastgehouden gezondheidswerkers herhalen.

"Ofwel is een witte jas overal het beschermen waard, ofwel wordt hij nergens beschermd."

Gezondheidswerkers zijn geen doelwitten. Ofwel is een witte jas overal het beschermen waard, ofwel wordt hij nergens beschermd. De toets is niet alleen of we deze principes bevestigen, maar of we ze hooghouden wanneer het er het meest toe doet.

Wat de Vergadering in Rotterdam te wachten staat, is een plicht. Een plicht die luid, structureel en universeel het grondbeginsel van de WMA herbevestigt: dat het lidmaatschap een ethische verantwoordelijkheid met zich meebrengt, die niet afhangt van geografie of allianties. Een plicht die elk lid hieraan houdt.