“Salami is niet verantwoordelijk voor verkeersongevallen of familiaal geweld”
Verhit debat over gezondheidswaarschuwing alcohol
Eén woord in een gezondheidswaarschuwing zorgde voor een zondvloed van woorden in de Kamercommissie Gezondheid. De geplande vervanging van ‘Alcoholmisbruik schaadt de gezondheid’ door ‘Alcohol schaadt de gezondheid’ leidde tot een geanimeerd debat waarbij de Belgische biercultuur, salami en zelfs de eetgewoonten van minister Frank Vandenbroucke de revue passeerden.
Aanleiding voor het actualiteitsdebat was de open brief van de Belgische brouwers tegen de nieuwe gezondheidswaarschuwing. Opvallend genoeg werd die ook ondertekend door Axel Ronse (N-VA) en Benoît Piedboeuf (MR), de twee fractieleiders van de regeringsmeerderheid. Barbara Pas (Vlaams Belang) vroeg zich af of de N-VA opnieuw "een spelletje enerzijds, anderzijds speelt om alle achterbannen tevreden te houden".
Kjell Vander Elst (Anders.) nam het op voor de biercultuur en de vrijheid om zonder schuldgevoel een pint te drinken. "Wij genieten van een pint bier of een glas wijn, we zijn bourgondiërs", stelde hij. Bier is volgens hem goed voor de economie én voor het humeur. Over overmatig drinken sprak hij uit ervaring: "Dan wordt men 's morgens niet gelukkig wakker."
Volgens Vander Elst gaat Vandenbroucke met zijn waarschuwing veel te ver. "U wilt nul risico, maar als we continu op zoek gaan naar het nulrisico, mag er binnenkort niets meer in onze maatschappij."
Wat met salami?
Vincent Van Quickenborne (Anders.), nochtans geen lid van de commissie Gezondheid, was speciaal voor dit debat opgedaagd. Hij trok de redenering door naar andere voedingsmiddelen – van bewerkt voedsel is ook geweten dat het schadelijk is. "Zult u binnenkort alle slagers in ons land verplichten om in de rayons uit te hangen dat salami de gezondheid schaadt?"
Jean-François Gatelier (Les Engagés), zelf arts, kon er niet om lachen. "Salami is niet de op één na belangrijkste vermijdbare doodsoorzaak in dit land, zoals alcohol. Salami is niet verantwoordelijk voor verkeersongevallen, huiselijk geweld of femicide. Ik denk niet dat we morgen zullen lezen dat iemand zijn echtgenote heeft vermoord omdat hij salami heeft gegeten.”
Gatelier vond het overigens merkwaardig dat sommige liberalen enerzijds willen besparen op gezondheidszorg, maar anderzijds bezwaar maken tegen preventie. "Alcoholische dranken kosten de staat drie keer meer dan ze opbrengen", stelde hij.
Ook Jeroen Van Lysebettens (Ecolo-Groen) verdedigde de wetenschappelijke basis van de waarschuwing. Hij verwees naar recente studies waaruit blijkt dat er voor verschillende kankertypes geen veilige dosis alcohol bestaat. "Geen. Nul." Wel betreurde hij dat het debat volledig werd herleid tot één slogan, terwijl het alcoholplan veel meer maatregelen omvat.
Minister lust geen kritiek op experts
Vandenbroucke liet zich niet vermurwen. "Er is een regeerakkoord. Dat is zeer bewust, wetens en willens tot stand gekomen." Volgens Vandenbroucke stelt de wetenschappelijke evidentie dat er geen niveau van alcoholconsumptie is zonder toenemend gezondheidsrisico. “Dat wil niet zeggen dat mensen geen alcohol mogen consumeren. We doen met zijn allen dingen die niet zo gezond zijn. Het is alleen belangrijk dat mensen goed geïnformeerd zijn.”
Minder diplomatiek was hij over professor Patrick Mullie, die in de pers kritiek had geuit op de samenstelling van de werkgroep van de Hoge Gezondheidsraad. “Het Laatste Nieuws heeft dus één iemand gevonden die beweert dat we niet mogen luisteren naar een expert in de verslavingszorg die in de verslavingszorg werkt,” aldus Vandenbroucke. "Ik kan die man niet ernstig nemen, het spijt mij.”
Dat leverde meteen een nieuwe discussie op over de vraag of de minister alleen wetenschappers ernstig neemt die het met hem eens zijn. Barbara Pas en Vander Elst vonden van wel, waarop Vandenbroucke reageerde: "Nee, dat is grotesk."
Een appel voor de dorst
Vincent Van Quickenborne (Anders.) haalde in zijn repliek een anekdote over de minister boven. Volgens hem had Vandenbroucke ooit een medewerker die na een succesvolle werkdag iets wilde gaan drinken, in plaats daarvan getrakteerd op een appel. "De helft van de appel is voor u, de andere helft van de appel voor mij. Dat is Frank Vandenbroucke ten voeten uit", aldus Van Quickenborne.
Sarah Schlitz (Ecolo-Groen) had ondertussen weinig begrip voor het hele spektakel. "Van één woord in een slogan een regeringskwestie maken: het niveau is ongelooflijk laag", stelde ze. Ze verweet sommige parlementsleden dat ze zich voor de kar van de alcoholindustrie lieten spannen. "De antiwetenschappelijke argumenten die over dit onderwerp de ronde doen, zijn onaanvaardbaar."
Ze wees de N-VA-parlementsleden er ook op dat hun partijgenoot, minister Anneleen Van Bossuyt, "mensen met een alcoholverslaving die een uitkering ontvangen, wil dwingen een zorgtraject te volgen om van hun verslaving af te komen, op straffe van het verlies van hun uitkering", terwijl de hulpverlening overvol zit. "De hypocrisie ten top", aldus Schlitz.
De brouwerscampagne werkt
De minister zag uiteindelijk zelfs een voordeel in het protest van de brouwers. "Er zijn dankzij de campagne van de brouwers nog nooit zoveel experts in de media geweest die zeggen wat de Hoge Gezondheidsraad zegt, namelijk dat er geen niveau van alcoholconsumptie is waarbij er geen risico op gezondheidsproblemen bestaat.”
Ook Jan Bertels (Vooruit) bedankte de tegenstanders op zijn manier: "Door de hele discussie zo karikaturaal te stellen, hebt u ervoor gezorgd dat de hele samenleving nu weet dat er gezondheidsrisico's zijn verbonden aan alcohol."
Vander Elst diende nog een motie in om de verplichte slogan tegen te houden. Daarover wordt later gestemd.