Frankrijk voert strijd tegen verspilling en vervuiling op
73 geneesmiddelen mogelijk langer houdbaar
Veertien farmaceutische bedrijven gingen in op de vraag van de Franse overheid om de houdbaarheid van geneesmiddelen te verlengen. Het gaat om 73 geneesmiddelen. Het project kadert in de strijd tegen verspilling van en vervuiling door geneesmiddelen.
In ons land werd 716.104 kilogram aan niet-gebruikte en vervallen geneesmiddelen ingezameld in 2024. Samen met andere betrokken partijen werkte pharma.be het multistakeholder-initiatief uit waardoor patiënten deze geneesmiddelen gratis kunnen binnenbrengen bij de apotheker. Het initiatief kadert in de inspanningen van pharma.be om de impact op het leefmilieu te verminderen.
Het aantal ingeleverde geneesmiddelen neemt jaar na jaar toe. In 2020 was het nog 619.068 kilogram. De interpretatie van de cijfers verdient volgens Marie Vande Ginste, Prevention & Sustainability Advisor van pharma.be, de nodige voorzichtigheid. "Een stijgend ingezameld volume kan erop wijzen dat meer patiënten hun geneesmiddelen correct terugbrengen, maar kan evengoed een indicatie zijn van meer geneesmiddelenverspilling. Omgekeerd kan een lager volume zowel wijzen op minder retourstromen als op een efficiënter geneesmiddelengebruik. De cijfers laten daarom niet toe om rechtstreeks conclusies te trekken over het gedrag van patiënten of de mate van verspilling."
Duurzaamheid
In Frankrijk staat Cyclamed sinds 2010 in voor het inzamelen van niet-gebruikte geneesmiddelen. In 2024 ging het om 7.795 ton geneesmiddelen waarvan de houdbaarheidsdatum overschreden was. Het totaal aantal geneesmiddelen in die situatie wordt geschat op 9.960 ton. In opvolging van de klimaattop in Belem in 2025 engageerde Frankrijk zich ertoe gezondheidszorg na te streven die respectvoller is voor het milieu. Duurzamere geneesmiddelen maken daar deel van uit.
Een concreet initiatief dat hieraan tegemoet moet komen, is de verlenging van de houdbaarheidsdatum van een aantal geneesmiddelen. Momenteel hebben de meeste geneesmiddelen een 'levensduur' van twee à drie jaar. Minder dan 10% kan gedurende vijf jaar worden gebruikt. Door de houdbaarheidsdatum opnieuw te evalueren, zou die voor meerdere geneesmiddelen verlengd kunnen worden. Dat heeft niet enkel impact op de verspilling van geneesmiddelen, maar leidt tevens tot een geringer risico op tekorten.
De ANSM (Agence nationale de sécurité du médicament et des produits de santé), zeg maar het Franse FAGG, lanceerde daarom een oproep aan laboratoria om geneesmiddelen in te dienen die voor een verlengde houdbaarheidsdatum in aanmerking zouden kunnen komen. Veertien laboratoria gingen op de oproep in, goed voor in totaal 73 geneesmiddelen, waaronder medicatie op basis van paracetamol, melatonine en lithium. Uit een eerste evaluatie blijkt dat de levensduur van 47 geneesmiddelen uitgebreid kan worden tot vier jaar of meer.
Europees niveau
"Gezien deze aanvragen binnen het gewone wettelijk kader worden behandeld, zou dergelijk project in principe ook in België mogelijk zijn", zegt Ann Eeckhout, woordvoerder van het FAGG. "Belangrijk is wel om te vermelden dat de meeste geneesmiddelen in België zijn vergund via procedures waar ook andere lidstaten bij zijn betrokken. Als voor deze geneesmiddelen een verlenging van houdbaarheid wordt gevraagd, moet deze aanvraag worden ingediend bij alle betrokken lidstaten en is het de referentielidstaat die de aanvraag zal beoordelen. Voor centraal Europees vergunde geneesmiddelen moet de aanvraag worden ingediend bij het Europese Geneesmiddelenbureau (European Medicines Agency, EMA). In die context lijkt het eerder aangewezen dat dergelijk project op een Europees niveau wordt georganiseerd."