AI raadt duurdere zorg aan: meer onderzoeken en verwijzingen
AI-systemen raden meer onderzoeken aan en verwijzen vaker door naar specialisten dan menselijke artsen die dezelfde patiënten behandelen. De kosten van de door AI aanbevolen zorg liggen daardoor ruim driemaal zo hoog, blijkt uit een studie.
METEEN MEE
Een studie toont dat AI-systemen meer labo-onderzoeken en doorverwijzingen aanraden dan menselijke artsen.
De kosten van door AI aanbevolen zorg liggen daardoor ruim driemaal hoger dan bij artsen.
Ook met kostenbewuste prompts blijven de kosten 1,4 tot 2,5 keer hoger dan bij artsen.
De studie, gepubliceerd in NEJM AI, vergeleek de aanbevelingen van twintig algemene AI-systemen (zoals ChatGPT) en vier AI-systemen die specifiek voor medisch gebruik waren ontwikkeld. De gemiddelde geraamde kosten voor onderzoeken en verwijzingen bedroegen bij de AI-systemen 314 dollar per raadpleging, tegenover 97 dollar bij de menselijke artsen.
Onderzoekers analyseerden tweehonderd geanonimiseerde klinische dossiers van patiëntencontacten op poliklinische diensten en spoedgevallendiensten.
Elk AI-systeem kreeg de klinische presentatie van de patiënt voorgelegd, en werd gevraagd eigen aanbevelingen te formuleren. Vervolgens vergeleken de onderzoekers de door AI voorgestelde onderzoeken en verwijzingen naar specialisten met die welke de artsen hadden voorgesteld. De prijs van voorgestelde geneesmiddelen werd niet meegenomen in de vergelijking.
De kosten van de voorgestelde onderzoeken en behandeling werden geraamd op basis van de Amerikaanse Medicare-tarieven voor 2026. In 180 van de tweehonderd gevallen waren de aanbevelingen van de AI-systemen duurder.
De gemiddelde kostprijs van de door het AI-systeem aanbevolen zorg bedroeg 314 dollar per patiënt (variërend van 209 tot 599 dollar), tegenover 97 dollar bij de menselijke artsen.
Vooral technische onderzoeken
Een groot deel van het verschil ontstond doordat AI-systemen onderzoeken aanraadden die de behandelende arts niet had aangevraagd.
In 133 van de tweehonderd scenario's hadden de artsen geen enkel diagnostisch onderzoek aangevraagd. Afhankelijk van het model adviseerde AI in 45 tot 79% van die gevallen toch onderzoeken.
Gemiddeld stelden de AI-systemen per casus voor 176 dollar aan diagnostische onderzoeken voor, tegenover 71 dollar bij de menselijke artsen.
Veelvoorkomende aanbevelingen waren een volledig bloedbeeld, bepalingen van metabole parameters, HbA1c-bepalingen, schildklierfunctietests en lipidenprofielen.
De AI-systemen verwezen ook vijfmaal vaker door naar een specialist.
Prompt kan AI kostenbewuster maken
De onderzoekers gingen ook na of aangepaste instructies de kosten van de AI-aanbevelingen konden verlagen. Een expliciete instructie om uitsluitend klinisch noodzakelijke en kosteneffectieve onderzoeken aan te bevelen, deed de geraamde kosten dalen van 3,2 tot 2,5 keer die van de artsen.
Wanneer de AI gevraagd werd om zich te beperken tot drie waarschijnlijkste diagnoses, gevaarlijke aandoeningen die niet gemist mogen worden expliciet uit te sluiten en alleen onderzoeken aan te bevelen die het klinische beleid zouden beïnvloeden, werd het verschil nog kleiner (1,4x duurder dan de door artsen gevraagde onderzoeken). Maar daardoor weken de aanbevelingen van AI ook sterker af van de door een arts voorgestelde onderzoeken.
Volgens de onderzoekers geven AI-systemen mogelijk de voorkeur aan uitgebreide diagnostiek om geen diagnoses te missen. Zo ontstaat een patroon dat lijkt op defensieve geneeskunde.
"De antwoorden van grote taalmodellen (LLM’s) zijn suggesties, geen zorgplannen. De uiteindelijke beslissingen moeten bij de behandelende zorgverleners blijven", besluiten de auteurs.