EU pakt giftige spiraal van het TikTok-algoritme aan

De Europese Commissie heeft vrijdag voorlopig geconcludeerd dat TikTok de Digital Services Act (DSA), de Europese regelgeving rond digitale diensten, overtreedt door het zogenaamde 'rabbithole-effect' dat veroorzaakt wordt door de 'Voor jou'-pagina, die als schadelijk voor de geestelijke gezondheid van jongeren wordt beschouwd.

De Europese Commissie heeft eerder een diepgaand onderzoek geopend naar TikTok. De Commissie wilde nagaan of het Chinese platform voldoende actie onderneemt om minderjarigen te beschermen en of de Chinezen zich houden aan de Europese regels rond transparantie en adverteren via sociale media. 

De Europese Commissie maakt zich onder meer zorgen over de verslavende algoritmes die TikTok gebruikt, en over het zogenoemde "rabbithole-effect" waardoor gebruikers steeds extremere inhoud te zien krijgen.

Volgens de Commissie houdt de gepersonaliseerde 'Voor jou'-pagina gebruikers gevangen in een vicieuze cirkel van repetitieve inhoud. Hoe vaker een gebruiker bepaalde video's bekijkt of erop reageert - denk aan video's over eenzaamheid of verdriet - hoe meer het algoritme ook dat soort video's gaat aanbieden. Die voortdurende blootstelling kan volgens de Commissie ernstige gevolgen hebben voor de geestelijke gezondheid, met name bij minderjarige en kwetsbare volwassenen en kan leiden tot angst, een afname van het zelfvertrouwen of een verergering van bestaande eet- en psychische stoornissen.

De Commissie, die de afgelopen maanden verschillende onderzoeken heeft uitgevoerd naar de naleving van de DSA door TikTok, acht de maatregelen die het platform al heeft genomen niet doeltreffend. Zo volstaat het gebruik van de knop 'niet geïnteresseerd' niet om de feed aan te passen, aangezien het algoritme systematisch de kijktijd voorrang geeft boven de keuzes die de gebruiker zelf aangeeft. 

Om aan de Europese wetgeving te voldoen, zou TikTok het ontwerp van zijn feed moeten aanpassen door de kijktijd als aanbevelingsindicator uit te schakelen, meer te vertrouwen op expliciete voorkeuren en beter toegankelijke controletools aan te bieden.

TikTok heeft nu het recht om een weerwoord te bieden op de bevindingen. Als de conclusies later worden bevestigd, dan kan de Commissie TikTok een boete opleggen van maximaal zes procent van de wereldwijde jaaromzet van de groep.