OSAS behandeld met CPAP: verlaagt goede therapietrouw het risico van atriumfibrillatie?
ESC-CONGRES Het obstructieve slaapapneusyndroom (OSAS) is een belangrijke, wijzigbare risicofactor voor atriumfibrillatie (AF). Slaapapneu kan ritmestoornissen veroorzaken via intermitterende hypoxie, activering van het autonome zenuwstelsel en remodellering van de voorkamers. De behandeling omvat CPAP (continue positievedrukbeademing), maar de therapietrouw laat te wensen over.
Lopen patiënten die de behandeling niet goed naleven, meer risico op recidief van en progressie naar atriumfibrillatie dan patiënten die de behandeling wel goed toepassen? Er zijn nog maar weinig studies in het reële leven uitgevoerd. De artsen beschikken dan ook niet over stevige argumenten om de patiënten ervan te overtuigen CPAP goed te gebruiken.
De vorsers hebben tussen 2017 en 2024 een prospectief observatieonderzoek(1) uitgevoerd bij volwassen patiënten die in het ziekenhuis waren opgenomen of ambulant werden gevolgd wegens een ernstig OSAS (apneu-hypopneu-index > 30/uur) en een gedocumenteerde paroxismale AF.
Een OSAS werd opgespoord met een screeningonderzoek thuis (ApneaLink) en bij alle patiënten werd CPAP gestart. Informatie over de therapietrouw werd verkregen via telebewaking. Patiënten met een permanente AF, een centrale slaapapneu, een linkerventrikelejectiefractie < 50% of terminaal nierfalen en patiënten die niet in staat waren de behandeling met CPAP voort te zetten, werden uitgesloten. De follow-up bedroeg 12 maanden. Het primaire eindpunt was de tijd tot een eerste gedocumenteerd recidief van AF. Het secundaire eindpunt was verergering naar een permanente AF.
Driemaal minder risico op evolutie van de AF met een goede therapietrouw
De finale analyse betrof 93 patiënten van gemiddeld 62,0 ± 8,3 jaar (67,7% mannen). 49 patiënten hebben de CPAP gedurende ≥ 4 uur per nacht gebruikt en 44 gedurende < 4 uur per nacht. De initiële kenmerken van die twee groepen waren vergelijkbaar. Een recidief van paroxismale AF is opgetreden bij 12 (24,5%) van de 49 patiënten die CPAP ≥ 4 uur per nacht gebruikten, en bij 18 (40,9%) van de 44 patiënten die CPAP < 4 uur per nacht gebruikten. Bij Kaplan-Meier-analyse was de overleving zonder ritmestoornis significant langer bij de patiënten die de behandeling het best naleefden (log-ranktest: p = 0,039).
Bij multivariate Cox-regressieanalyse correleerde de gemiddelde duur van gebruik van CPAP ’s nachts met een lager risico op recidief van AF (HR = 0,67 per extra uur gebruik van CPAP ’s nachts, p = 0,012). Dat wees op een dosisafhankelijk effect. 3 (6,1%) van de 49 patiënten die CPAP ≥ 4 uur per nacht toepasten, en 8 (18,2%) van de 44 patiënten die CPAP < 4 uur per nacht gebruikten, hebben een permanente AF ontwikkeld. Bij analyse van de CPAP als een continue variabele correleerde elk uur extra gebruik ’s nachts met een circa 50% lager risico op evolutie naar een permanente AF (HR = 0,49 per uur, p = 0,018).
Nu nog de patiënt overtuigen
Bij patiënten met een ernstig OSAS en een paroxismale AF correleert een betere therapietrouw ten aanzien van CPAP met een langere overleving zonder ritmestoornis en minder evolutie naar een permanente AF. AF wordt vaak behandeld met katheterablatie.
Een betere aanpak van ademhalingsproblemen tijdens de slaap is echter ook belangrijk en zou een gunstige invloed kunnen hebben op de evolutie van de ziekte. Prospectieve, gerandomiseerde studies zijn nodig om die strategie te valideren.
Referentie:
1. Kalaydzhiev P, et al.ESC 2026. Science box 2.