Belgian Academy of Paediatrics trekt aan de alarmbel
Vaccinatiegraad meningitis moet omhoog
België schiet tekort in de preventie van meningitis. Dat is kort samengevat de essentie van de White Paper die de Belgian Academy of Paediatrics (BAoP) vandaag publiceert. De overheid heeft nog steeds geen gevolg gegeven aan de aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad uit 2019.
In 2019 publiceerde de Hoge Gezondheidsraad een advies over de vaccinatie tegen bacteriële meningitis om kinderen beter tegen deze aandoening te beschermen. Zeven jaar later blijven de voorgestelde maatregelen en essentiële richtlijnen dode letter. "Nu de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zich tot doel heeft gesteld om tegen 2030 het aantal gevallen met 50% te verminderen, het aantal sterfgevallen met 70% te verminderen, epidemieën uit te bannen en de gevolgen voor overlevenden te verminderen, en nu veel landen in Europa een uitgebreide vaccinatiecampagne uitvoeren, heeft ons land de kans - en de verantwoordelijkheid - om meer te doen om deze doelstellingen te bereiken", zegt BAoP-voorzitter prof. dr. Stéphane Moniotte.
Bacteriële meningitis blijft een zeldzame ziekte, maar de gevolgen kunnen wel verstrekkend zijn. Ondanks de beschikbare behandelingen overlijdt nog steeds 10 tot 15% van de patiënten, terwijl 20 tot 40% van de overlevenden ernstige en blijvende gevolgen overhoudt zoals hersenletsels met cognitieve stoornissen, gehoorverlies of amputatie van één of meerdere ledematen.
Pneumokokkenvaccin
In ons land zijn, buiten de neonatale periode, pneumokokken en meningokokken de twee belangrijkste infectieverwekkers die bacteriële meningitis veroorzaken. In 2024 maakten 134 kinderen jonger dan twee jaar een invasieve pneumokokkeninfectie door, waaronder negentien gevallen van meningitis. Twee kinderen overleefden de besmetting niet. Eveneens in 2024 werden 77 invasieve meningokokkeninfecties geregistreerd bij zuigelingen jonger dan één jaar, met twee sterfgevallen als gevolg.
Het referentielaboratorium van de KU Leuven rapporteert voor 2025 een significante stijging van 25,3% van het aantal gevallen van pneumokokkenmeningitis over alle leeftijdsgroepen. Vooral kinderen worden echter zwaar getroffen. Verontrustend is vooral de vaststelling dat het 13-valente pneumokokkenvaccin, dat gratis wordt aangeboden in het vaccinatieschema, nog slechts 6,3% van de gevallen van invasieve pneumokokkenziekte dekt, tegenover een theoretische dekking van 56,7% door het 20-valente vaccin, dat sinds 2025 door de HGR wordt aanbevolen.
Daling van de incidentie
"Vaccinatie zorgt al meer dan dertig jaar voor een aanzienlijke daling van de incidentie van de belangrijkste vormen van meningitis", stelt Moniotte vast. "De HGR publiceerde de voorbije jaren meerdere adviezen om de preventie van bacteriële meningitis te versterken. Tot vandaag is het meningokokkenvaccin (ACWY), dat in het advies van de Hoge Gezondheidsraad van 2019 voor adolescenten wordt aanbevolen, nog steeds niet opgenomen in het vaccinatieprogramma. De vervanging van het 13-valente pneumokokkenvaccin door het 20-valente vaccin, zoals sinds april 2025 door de HGR aanbevolen, is nog niet doorgevoerd. Voor personen met een hoog risico op meningitis en voor kinderen in de leeftijdsgroepen die een verhoogd risico lopen op een infectie met meningokokken B (kinderen jonger dan 5 jaar en adolescenten), wordt de vaccinatie niet terugbetaald."
Het uitblijven van een overheidsbeslissing om de meest performante vaccins in het gratis vaccinatieschema op te nemen, zorgt voor ongelijkheid, stelt de BAoP. Ouders die hun kroost de ruimst mogelijke bescherming willen bieden, moeten daarvoor een aanzienlijke som ophoesten. Voor een zuigeling kan het oplopen tot 500 euro, voor een adolescent tot 160 euro. "De toegang tot preventie hangt zo te vaak af van de financiële middelen van een gezin. Bescherming tegen een potentieel dodelijke ziekte mag niet afhankelijk zijn van het inkomen, de woonplaats of het vermogen van de ouders om bijkomende kosten te dragen", zegt Moniotte. "Een van de grondbeginselen van ons gezondheidssysteem is net om iedereen gelijke kansen te bieden in de strijd tegen ziekte."
Waakzaamheid
De ontoereikende preventie van meningitis staat voor de BAoP symbool voor een dieperliggend probleem in België. Ons land besteedt minder dan 2% van de gezondheidsuitgaven aan preventie. Het Europees gemiddelde bedraagt 3%, terwijl de WHO 5% aanraadt. "Elke ernstige infectie die wordt voorkomen, betekent minder leed voor de patiënten en hun gezinnen, maar ook een vermindering van de menselijke, maatschappelijke en economische kosten die gepaard gaan met ziekenhuisopnames, blijvende ernstige gevolgen en de nood aan langdurige begeleiding. Bij meningitis en ernstige
pneumokokkeninfecties kunnen deze kosten bijzonder hoog oplopen door de intensieve zorg die nodig is en de nood aan multidisciplinaire opvolging, die door de blijvende gevolgen langdurig kan zijn."
De BAoP roept de overheid op om de doelstelling van de WHO na te streven. "Die doelstelling is ambitieus, maar realistisch. Om de doelstelling te bereiken, moet de vaccinatiegraad de hoogte in, moet de kennis worden vergroot, moeten gezinnen worden ondersteund en de epidemiologische waakzaamheid gehandhaafd. Het is nu aan de beleidsmakers om van preventie een prioriteit te maken die in verhouding staat tot de omvang van de uitdaging", besluit prof. Moniotte.