Onderzoek naar winterslaap bij hamsters biedt nieuwe inzichten in Alzheimer

Onderzoekers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en de KU Leuven hebben ontdekt dat de hersenen van goudhamsters tijdens hun winterslaap veranderingen ondergaan die ook voorkomen bij de ziekte van Alzheimer. Het opvallende verschil is dat die veranderingen bij de dieren omkeerbaar zijn en niet gepaard gaan met de typische hersenschade die bij Alzheimer wordt vastgesteld.

De onderzoekers bestudeerden de hippocampus, een hersengebied dat belangrijk is voor het geheugen. Ze onderzochten welke genen actief waren tijdens verschillende fasen van de winterslaap en vergeleken die resultaten met bestaande gegevens over Alzheimer. Vooral de afweercellen van de hersenen vielen op. Die vertoonden ontstekingsreacties die ook bij alzheimerpatiënten voorkomen, maar bij de hamsters niet gepaard gaan met de typische aftakeling van zenuwcellen.

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Ze tast geleidelijk de hersencellen aan, waardoor patiënten steeds meer problemen krijgen met hun geheugen, denkvermogen en dagelijkse handelingen. Uiteindelijk worden ze steeds afhankelijker van anderen. Wereldwijd leefden volgens de Wereldgezondheidsorganisatie in 2021 ongeveer 57 miljoen mensen met dementie. Alzheimer is verantwoordelijk voor naar schatting 60 tot 70 procent van de gevallen. Een genezing bestaat voorlopig niet.

Volgens professor Patrik Verstreken kan het onderzoek helpen om beter te begrijpen waarom bepaalde veranderingen bij Alzheimer samengaan met hersenschade, terwijl vergelijkbare processen tijdens de winterslaap omkeerbaar zijn. Welke mechanismen daarbij een rol spelen, moet verder onderzoek uitwijzen.
Het onderzoeksteam ontwikkelde ook de eerste publiek beschikbare atlas die de genactiviteit van verschillende hersenceltypes tijdens de winterslaap in kaart brengt. Wetenschappers wereldwijd kunnen die gegevens gebruiken voor verder onderzoek. De resultaten verschenen in Science Advances.