Risk Management Group werkt aan interfederaal hitteplan
Plan moet klaar zijn voor zomer 2027
De Risk Management Group (RMG) werkt aan een plan om België voor te bereiden op toekomstige hittegolven. Huisartsen zullen helpen om kwetsbare personen te identificeren, en de druk op het gezondheidszorgsysteem zal gemonitord worden.
Bij de voorstelling van het Sciensano-rapport over de oversterfte in de zomer van dit jaar (zie pagina's 1 en 3) kondigde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke aan dat er werk gemaakt wordt van een nieuw hitteplan. Al op 8 juli gaf de Interministeriële Conferentie (IMV) Volksgezondheid de opdracht aan de Risk Management Group (RMG) om een plan op te stellen dat de paraatheid verhoogt en de respons voorbereidt.
“Het is passé om over een ‘uitzonderlijke’ hittegolf te spreken", zei minister Vandenbroucke. “Dit is een nieuwe klimaatrealiteit, en we moeten de gevaren ervan onder ogen zien. Dat dwingt ons om het onverwachte te verwachten.”
België heeft al een nationaal hitte- en ozonplan, maar dat omvat vooral alarmdrempels die bepalen wanneer een bepaalde fase ingaat en hoe dan gecommuniceerd wordt. “Er moet een echt paraatheidsplan komen met vooraf uitgewerkte maatregelen en draaiboeken voor de betrokken sectoren”, aldus Vandenbroucke.
Dr. Bertrand Draguez, chief medical officer en voorzitter van de RMG, legt uit dat het plan gebaseerd zal zijn op de principes van crisisbeheer, de WHO-richtlijnen voor hittegolven en ervaringen uit de buurlanden.
Een duidelijke bestuursstructuur met helder omschreven rollen en bevoegdheden is essentieel, zegt Draguez. Tijdens de waakzaamheidsfase, die elk jaar loopt van 15 mei tot 30 september, zal worden gewerkt met drempelwaarden voor onder meer temperatuur en ozon, en een risicobeoordeling door de Risk Assessment Group (RAG).
Indien de RAG aanbeveelt om de alarmfase te activeren, zal de RMG samenkomen en indien nodig het Nationaal Crisiscentrum (NCCN) betrekken om de respons te coördineren.
De bevolking moet duidelijke en uniforme communicatie krijgen over de risico's. De RMG stelt daarom voor dat het KMI dezelfde waarschuwingsniveaus voor hitte zou gebruiken in plaats van de huidige codes groen, geel, oranje en rood.
Kwetsbare groepen
Draguez wijst op het belang van de tijdige identificatie van kwetsbare personen, zoals ouderen, mensen met chronische aandoeningen en jonge kinderen. Tijdens een alarmfase moet bijzondere aandacht uitgaan naar de opsporing en ondersteuning van thuiswonende kwetsbare personen.
Daarbij kunnen niet alleen sociale diensten een belangrijke rol spelen, maar ook de eerste lijn. Minister Vandenbroucke verwijst in dit verband “naar een van de dingen die goed zijn gelopen in de aanpak van de covidcrisis: we konden bij de start van de vaccinatiecampagne zeer snel kwetsbare groepen identificeren op basis van dossiers van huisartsen en gegevens van de ziekenfondsen. We zullen iets gelijkaardigs nodig hebben tijdens hittegolven.”
“Identificatie alleen volstaat echter niet”, vervolgt Draguez. “Je moet contact met de kwetsbare personen kunnen opnemen, en pragmatische oplossingen aanbieden.”
De RMG zal ook voorstellen dat woonzorgcentra, kinderopvang en andere instellingen die kwetsbare personen opvangen, een specifiek hitteplan moeten opstellen. Ook gerichte adviezen voor jeugdbewegingen en zomerkampen zijn nodig.
Druk op zorgsysteem
Nog een echo van de coronaperiode: de RMG pleit voor een geïntegreerd en realtime monitoringsysteem om de impact van extreme hitte op het gezondheidszorgsysteem te meten. “Hoeveel interventies zijn er geweest? Hoeveel oproepen waren er bij 112 en 1733, en wat was de wachttijd?”, geeft Draguez als voorbeeld. “Momenteel worden de verschillende fasen uitsluitend bepaald op basis van de gemeten temperatuur. We moeten weten wat de druk op het zorgsysteem is.”
Vanaf de start van een alarmfase zou het Hospital & Transport Surge Capacity (HTSC)-comité de belasting in ziekenhuizen moeten opvolgen, stelt de RMG voor. Bij het overschrijden van drempelwaarden kunnen maatregelen zoals het uitstellen van planbare zorg en opschaling van activiteit nodig zijn.
Communicatie
Vorige zomer werd vanuit meerdere hoeken – waaronder verenigingen van zorgverleners – geklaagd over het gebrek aan duidelijke communicatie vanuit de verschillende overheden over de hittegolf. Die fout wil de RMG niet meer herhalen.
Bij de start van een alarmfase moeten de nodige informatie- en communicatiepakketten voor bepaalde doelgroepen (zoals ouderen, zwangere vrouwen, chronisch zieken en sporters) voorbereid en gevalideerd zijn, zegt Draguez. Er moeten ook specifieke communicatiepakketten voor gezondheidsprofessionals en -instellingen komen.
Evenementen
Vorige zomer ontbrak het ook aan een duidelijk kader om te beslissen of een evenement al dan niet kon doorgaan. De RMG wil voor professioneel georganiseerde evenementen een hitterisicoanalyse en beschermingsmaatregelen, zoals gratis drinkwater en schaduwzones, verplichten. Voor kleinschalige evenementen zouden er vrijstellingen komen.
Volgens Draguez zijn hiervoor meer territoriaal gerichte benaderingen nodig. “Momenteel bestaat de alarmfase uitsluitend op nationaal niveau. Wij denken dat moet worden bekeken of veel gerichtere alarmfasen mogelijk zijn, zowel op het niveau van de gewesten als van gemeenten en provincies.”
De principes van het interfederaal hitteplan worden eind september besproken op de IMC Volksgezondheid. Het integraal interfederaal hitte-paraatheid en -responsplan moet eind mei 2027 klaar zijn.