Je kan veel meer dan je denkt
“Ik heb mijn leven in evenwicht,” lees ik graag, thuis bij een bekende Vlaamse professor in de arbeidsmaterie. Neen tegen overwerken, neen tegen onverwachte storingen, ja aan zelfrespect en voldoende vrije tijd.
Ilse Degreef, handchirurg UZ Leuven, hoogleraar orthopedie KU Leuven
Het is typisch voor deze tijd. We moeten allemaal aandacht hebben voor onze gezondheid, zeker de mentale. In mijn vorige column ging het over de fysieke kant, de gezondheidsgoeroes, nu over het mentale evenwicht.
Volledig akkoord: we moeten waken over grenzen, energie en zelfrespect en burn-outs vermijden. Maar… work needs to be done.
En daar wringt het soms. Wie vandaag nood heeft aan mentale ondersteuning, botst op wachtlijsten. Achter die muren zitten collega’s die ook hun evenwicht proberen te bewaren. Maar wie dringend hulp zoekt – voor zichzelf, kind, partner of ouder – loopt tegen gesloten deuren aan.
In mijn praktijk zie ik hetzelfde, al gaat het dan over iets tastbaarder: de hand. Niemand plant een handletsel. Je beseft pas hoe essentieel handen zijn wanneer ze falen. En wat doen we dan? We zeggen toch niet: “Kom binnen een jaar terug”? Meestal zeg ik: kom maar af. Geen tijd? Dan is het misschien minder dringend dan je denkt. Want vaak kan je meer dan je zou denken.
Grenzen zijn er niet enkel om te bewaken, maar ook om te verleggen.
Dat zeg ik ook – met lach en rimpel – aan jongeren. Want wat mij soms zorgen baart, is de toenemende angst om het leven niet aan te kunnen. De nadruk op zelfbehoud en balans – hoe terecht ook – krijgt soms een toon die afremt in plaats van ondersteunt. Alsof elke belasting een bedreiging is.
Ik geef toe: ik ga er zelf wel eens over. In woorden en soms in het echte leven. YOLO – misschien niet altijd verstandig, maar wel vooruit duwend. Toegegeven, als ik te snel ga, struikel ik al eens. Letterlijk. Meestal omdat ik de verkeerde schoenen aan had.
Een kleine anekdote. Ik vroeg iemand om snel mee te werken aan een artikel en kreeg: “geen tijd”. Begrijpelijk – tien dagen is kort (foei Degreef). Tot je het afrondt met iemand die 48 uur in een dag lijkt te stoppen. Dan begrijp je waarom sommige mensen ver geraken. Grenzen zijn er niet alleen om te bewaken, maar ook om te verleggen (niet geografisch, dit geheel terzijde).
In feedback- of “waarderingsgesprekken” heet dat: veel ballen in de lucht houden. Klopt. Alleen hangen ze niet allemaal even hoog en af en toe valt er eentje. Dan raap je die gewoon weer op. Soms na een kleine achtervolging. En geef er eens eentje door aan een jonge collega – dat is misschien nog het mooiste.
Dit wil ik vooral aan onze jonge artsen meegeven: laat je niet afremmen door de lat. Ze ligt hoog, ja. En je zal ertegen botsen. Je zal ballen laten vallen. Dat overkomt iedereen. Het is geen teken dat je het niet kan, maar dat je bezig bent.
Ons werk is intens en vaak onevenwichtig. De balans staat zelden in het midden. Ze schommelt. Het midden passeren we af en toe in kruissnelheid. De ene periode weegt het werk zwaarder door, de andere nemen we tijd terug. Dat is geen falen, dat is hoe het werkt.
Durf springen, ook als je niet perfect landt. Niemand kan garanderen dat het morgen niet anders is. Misschien net daarom: vandaag wel gáán. Je kan echt zoveel meer dan je denkt. En misschien, als we met z’n allen de schouders eronder zetten, wordt werk niet alleen lichter, maar ook nóg leuker en efficiënter.
Hoe besluit ik? Wat mij betreft, het leven heeft meer te bieden dan je vermoedt. Maar zoals bij elk feest moet je zelf de slingers ophangen. Vooruit met de geit.
Lees ook: Generatieverschil over work-life balance