Meer dan 100 hittedoden in Spanje in mei
Klimaatobservatorium: Extreme weersomstandigheden worden de norm
Extreme weersomstandigheden worden de norm, waarschuwt het Europese klimaatobservatorium Copernicus. De hittegolf die delen van Europa in mei trof, illustreert de langetermijntrend naar frequentere, intensere en vroegere hittegolven.
In heel Europa werd de maand mei gekenmerkt door een snelle overgang van veel koelere temperaturen dan gemiddeld naar een van de meest intense hittegolven die ooit zo vroeg in het jaar in West-Europa zijn waargenomen. Tijdens de hittegolf werden talloze temperatuurrecords voor mei gebroken, met name in Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Portugal. Dit past in de snelle opwarming van Europa en de langetermijntrend naar frequentere, intensere en vroegere hittegolven.
Er was ook een contrast tussen droge en natte omstandigheden. Grote delen van West-, Centraal- en Oost-Europa – waaronder Italië en Spanje – kenden in deze maand drogere omstandigheden dan gemiddeld. Daarentegen waren er wijdverspreide overstromingen in Turkije, Bulgarije en Moldavië, terwijl delen van Noordwest-Europa, Noord-Scandinavië, Finland, Turkije en de Zwarte Zee-regio natter waren dan gemiddeld.
"In Europa laat een ongewoon vroege en intense hittegolf zien hoe snel extreme weersomstandigheden de norm worden in plaats van de uitzondering", zegt Samantha Burgess, klimaatwetenschapper bij Copernicus.
De vroege hittegolf had aanzienlijke gevolgen voor de gezondheid. In Spanje vielen in mei 101 hittegerelateerde sterfgevallen, het hoogste aantal in mei sinds de start van de metingen in 2015. In Frankrijk werden 7 sterfgevallen toegeschreven aan de weersomstandigheden, waaronder 5 verdrinkingen, en in het Verenigd Koninkrijk bedroeg het dodental van de hittegolf in mei minstens 15 mensen, allen gerelateerd aan waterincidenten tijdens de hittegolf.
Wereldwijde trend
Wereldwijd blijft mei 2026 echter achter bij mei 2024 wat betreft temperatuur. Zowel op land als op zee bedroeg de gemiddelde temperatuur 15,81 °C, 1,42 °C hoger dan de waarden die geschat werden voor de pre-industriële periode (1850-1900), voordat de massale verbranding van fossiele brandstoffen leidde tot een blijvende opwarming van het klimaat.
Het klimaat werd ook onder druk gezet door "uitzonderlijk hoge" watertemperaturen in de tropische Stille Oceaan, terwijl de equatoriale Stille Oceaan zijn overgang naar El Niño-omstandigheden voortzet, zegt Copernicus.
El Niño is een van de fasen van een natuurlijke cyclus in de Stille Oceaan, die in bepaalde jaren voorkomt en meestal in het voorjaar begint. Het beïnvloedt geleidelijk de temperaturen, winden en het klimaat in de rest van de wereld in de daaropvolgende maanden. Voor sommige regio's vertaalt dit zich in droogte, zoals in Indonesië. Andere, zoals Peru, moeten zich voorbereiden op intense stortbuien.
De laatste El Niño episode dateert van 2023/2024. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) waarschuwde begin juni dat de kans dat het zich dit jaar voordoet 80% is tussen juni en augustus.