Xavier Brenez, ceo Onafhankelijke Ziekenfondsen
"Het debat over ziekenfondsen is polemisch en bevooroordeeld"
Xavier Brenez, ceo van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, reageert op het nieuwe pact met de ziekenfondsen van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Brenez zegt open te staan voor een aantal hervormingen, maar waarschuwt voor een politieke agenda die niet tot de juiste beslissingen leidt.
Artsenkrant: De eerste 'pijler' in het pact dat minister Vandenbroucke heeft voorgesteld, betreft de administratiekosten. Het pact vraagt meer transparantie, meer rationaliteit en een herziening van de verdeelsleutels. Ziekenfondsen liggen al lang onder vuur op dit punt. Is het een goed idee om dit systeem te herzien?
Xavier Brenez: Ja. De formules die de stijging van de administratiekosten en de verdeling ervan regelen, zijn verouderd. Ze zijn niet nieuw. Daarom werd al eens een nieuwe verdeelsleutel gehanteerd, die vervolgens door Solidaris werd aangevochten, waarna we teruggingen naar de oude verdeelsleutel.
We hebben altijd gevraagd om een herziening van deze verdeelsleutel en een discussie die ons in staat zou stellen om verder te gaan dan het huidige kader. Vanuit dat oogpunt is dit een goede zaak.
"Al onze jaarrekeningen worden neergelegd bij de Nationale Bank."
Denkt u dat er nog steeds hiaten zijn in de transparantie?
Ik wacht op veel opheldering over het pact, maar ook over sommige uitspraken of implicaties die gedaan zijn over transparantie. Ik zou graag willen weten wat er precies ontbreekt.
Al onze jaarrekeningen worden neergelegd bij de Nationale Bank, gevalideerd door de accountants en door onze bestuursorganen. Al onze gedetailleerde rekeningen worden gestuurd naar de Controledienst voor de Ziekenfondsen (CDZ) en het RIZIV. We hebben ook een kostenboekhouding, die ook aan het RIZIV en de CDZ wordt verstrekt, om ervoor te zorgen dat de kosten correct worden verdeeld over de verplichte verzekering, de aanvullende verzekeringen en andere activiteiten.
Er lopen ook projecten om het RIZIV toegang te geven tot alle informatie over gezondheidszorg en zorguitgaven in detail. Dit is het project Dataflow 2.0. Voor arbeidsongeschiktheid sturen we bij elke wijziging in een dossier al een dynamische stroom.
We hoeven dus alleen maar uit te leggen wat er nog ontbreekt. Als er iets ontbreekt, maak je dan geen zorgen: de gegevens bestaan al.
Variabel deel van administratiekosten
Het pact vermeldt ook een variabel deel van de administratiekosten, gekoppeld aan de prestaties van de ziekenfondsen. Bijvoorbeeld de penetratiegraad van het GMD bij hun leden. Is dit een eerlijke benadering?
Ik vind het positief dat de prestatiecriteria worden herzien. Op dit moment zijn veel indicatoren erg technisch, regelgevend of procedureel. Ik zeg niet dat ze niet nuttig zijn, maar het is een hele boterham.
Ik vind het veel interessanter, voor de overheid, voor de ziekenfondsen zelf, voor onze werknemers en voor onze leden, om bepaalde indicatoren te vervangen door criteria die een directe impact hebben op de gezondheid van de leden.
Dus ik ben er niet tegen. Alles zal afhangen van hoe dit wordt gedaan. Ik ben blij dat ik verantwoordelijk kan worden gehouden voor resultaten. Ik vind het zelfs leuk. Maar we moeten wel de middelen hebben om impact te hebben.
De gegeven voorbeelden, zoals de GMD-penetratiegraad, zijn een stap in die richting. Ik ben er een groot voorstander van om te werken aan vaccinatiegraad of screeningsgraad, in het bijzonder voor kanker. Ik pleit hier al heel lang voor.
Ik heb het al geprobeerd, maar we krijgen niet de gegevens die we nodig hebben. Als we mensen willen bereiken die niet gevaccineerd of gescreend zijn, moeten we informatie krijgen van de regionale overheden. Op dit moment is dat erg ingewikkeld. Toch zou het een vrij eenvoudige maatregel zijn, met een grote impact op de volksgezondheid en de overheidsfinanciën.
In het pact wordt ook gesproken over synergieën, met name een gemeenschappelijk IT-platform. De OZ werken al lang aan gemeenschappelijke systemen, ook met andere ziekenfondsen.
Ja, we hebben al een compleet gemeenschappelijk platform, voor alle business lines, geconfigureerd in multi-OA voor onze behoeften en die van de neutrale en liberale ziekenfondsen. In dit opzicht hebben we al veel synergieën bereikt.
We hebben ook andere bilaterale synergieën, met name met CM. Dus in principe is dit iets wat al aan de gang is.
Behoud van bestuurlijke vrijheid
Mijn focus ligt ergens anders: ik denk dat het heel belangrijk is om de vrijheid van leidinggeven te behouden. Dit is een van de toegevoegde waarden van de ziekenfondsen in vergelijking met een staatssysteem.
Ik heb er geen probleem mee dat we doelstellingen afspreken en financiële verantwoordelijkheid moeten opnemen voor de resultaten die we behalen. Maar de consequentie daarvan is dat we vrij moeten zijn om te beslissen hoe we deze doelstellingen willen bereiken.
Ik wil niet dat iemand ons gaat vertellen welk platform we moeten gebruiken. Dat moeten we overlaten aan de sector. Wij weten welke oplossingen het meest effectief zijn voor onze organisaties.
Het pact noemt ook het idee om per landsbond tot één ziekenfonds per regio te komen. Dit kan verrassend lijken, aangezien lokale verankering vaak wordt voorgesteld als een toegevoegde waarde van ziekenfondsen?
Ik vind het niet vreemd. Op een gegeven moment moet je een bepaalde omvang hebben om de kwaliteit van de dienstverlening en expertise te kunnen garanderen.
Maar dat gaat ons niet echt aan. Het gaat de CM ook niet in dezelfde mate aan. Wij bevinden ons al in de configuratie waarnaar in het pact wordt verwezen. De CM telt nog twee ziekenfondsen. Wij hebben er drie: een Franstalig, een Nederlandstalig en een Duitstalig. Dit voorstel heeft dus vooral betrekking op andere organisaties.
Wat betreft de centralisatie van gegevens lijkt het pact van mening te zijn dat IMA niet snel genoeg is of niet snel genoeg reageert. Deelt u deze mening?
Wat betreft de centralisatie van gegevens lopen er al projecten. Wat mij betreft zijn er geen grote vernieuwingen.
Wat arbeidsongeschiktheid betreft, ontvangt het RIZIV al alle informatie. In de ziekteverzekering werken we al enkele jaren samen met het RIZIV . Maar het RIZIV moet de regelgeving aanpassen zodat we gedetailleerde gegevens kunnen doorsturen. Op dit moment is dat wettelijk niet toegestaan.
Vanuit technisch oogpunt zijn de projecten gedefinieerd. We weten wat we willen doen en hoe we het willen doen. We moeten nu de regelgeving aanpassen om de volledige overdracht van gegevens mogelijk te maken.
"Wat mij zorgen baart is dat de politieke agenda niet noodzakelijkerwijs overeenkomt met de juiste prioriteiten.
Het pact komt ook tegemoet aan kritiek op belangenconflicten, vooral wanneer ziekenfondsbeheerders tegelijk ook mandaten hebben in ziekenhuizen. Is dit een legitiem punt?
Ja, ik denk dat het normaal is om dingen te verduidelijken. We hebben altijd gevraagd om een kader om belangenconflicten te vermijden. Nu moeten we dat probleem ook weer niet overdrijven. Maar als het iedereen geruststelt, van de zorgverstrekkers tot de politici, is het nuttig om een kader te definiëren.
Bovenal moeten we dit debat aan de kant kunnen schuiven. Het politieke karakter van ziekenfondsen wordt momenteel door de meerdere partijen uitgebuit. Het is ook een bron van controverse.
Ik denk dat dit schadelijk is voor de kwaliteit van het debat. Het verhindert ons om rustige en objectieve discussies te voeren. Daarom is het zo belangrijk om een kader te scheppen: om op een rustige, onpartijdige manier over ziekenfondsen te kunnen praten.
Wat de aanvullende verzekering betreft, stelt het pact ook de kwestie van vergoedingen aan de orde die ondoelmatig worden geacht, zoals homeopathie, en de volledige terugbetaling van het remgeld, die het "remmende" karakter daarvan op de uitgaven voor gezondheidszorg tenietdoet. Bent u het eens met deze aanpak?
Dit punt sluit in feite aan bij een discussie die al was opgenomen in het pact dat we hebben ondertekend met Maggie De Block. Het was een van de doelstellingen die niet werd bereikt.
Er zijn heel wat gesprekken geweest tussen verzekeraars, met het RIZIV, de CDZ en het toenmalige kabinet, maar we zijn er jammer genoeg niet in geslaagd om tot een akkoord te komen.
Ik ben altijd voorstander geweest van het idee van een kader voor aanvullende verzekeringen. Ik denk dat bepaalde middelen beter gebruikt kunnen worden. Ik zeg niet dat alles moet worden herzien, maar bepaalde interventies zijn ongetwijfeld minder nuttig en kunnen worden omgebogen naar belangrijkere behoeften.
Ik ben dus blij dat dit debat is heropend. Over de precieze inhoud van dit kader moet nog gediscussieerd worden.
Het probleem van de hospitalisatieverzekering
Ziekenfondsen worden ook regelmatig bekritiseerd als het gaat om hospitalisatieverzekeringen. Het Pact lijkt van mening te zijn dat het normaal is dat ziekenfondsen minder belasting betalen op de geïnde premies, vanwege hun solidaire rol, maar dat eventuele overwinsten moeten terugvloeien naar de verzekerden. Wat is uw reactie hierop?
Ik moet toegeven dat ik dit debat helemaal niet begrijp. Het weerspiegelt bij sommige spelers een gebrek aan begrip van het regelgevende en financiële kader waarin we opereren.
Sinds 2010 legt een belangrijke hervorming aan vrijwillige aanvullende verzekeringen van ziekenfondsen dezelfde regels op als aan private, commerciële verzekeringsmaatschappijen. Dit zijn Belgische en Europese regels over de verkoop en promotie van verzekeringsproducten.
Een zeer belangrijk punt is het Solvency II-kader, dat op Europees niveau is vastgelegd. Het legt nieuwe regels vast voor het opbouwen van verzekeringsreserves.
We vergeten dit punt vaak. Er is een debat geweest over de reserves van ziekenfondsen. Ja, we hebben reserves. Maar een groot deel van deze reserves heeft betrekking op vrijwillige, aanvullende verzekeringen. Het zijn reserves die ons worden opgelegd door het regelgevend kader. Ze zijn geen kwestie van keuze.
We zijn verplicht om een bepaald niveau van solvabiliteit te bereiken. Om dat te bereiken, moeten we meer reserves opbouwen dan voorheen. Naar mijn mening staan deze reserves niet in verhouding tot de werkelijke risico's. Maar ik kan de regelgeving niet veranderen. Ze zijn ontworpen voor grote verzekeringsmaatschappijen, niet voor ziekenfondsen.
De enige manier om deze verplichte reserves op te bouwen is het genereren van bonussen. Bij ons praten we niet over winst, maar over bonussen. Deze bonussen stellen ons in staat om de nodige reserves op te bouwen.
Zeggen dat we deze bonussen moeten beperken, komt neer op het kortwieken van het instrument dat we nodig hebben om de door de wet opgelegde reserves aan te leggen. Op een bepaald moment wordt de discussie een beetje belachelijk.
Hebt u het gevoel dat dit pact deels het warm water aan het uitvinden is, omdat de minister onder zware politieke druk staat over de bijzonder grote gezondheidszorgbegroting?
Het was te verwachten dat er een pact zou komen. Het is geen toeval dat het nu komt, net na de controverses over arbeidsongeschiktheid en het sociaal statuut. Je moet begrijpen dat dit allemaal deel uitmaakt van een politiek prisma. We moeten niet naïef zijn.
Ik zeg niet dat deze discussies niet nodig zijn. Ik ben altijd voorstander van discussies over veranderingen die goed zouden zijn voor de sector. Het probleem is dat deze discussies vandaag de dag plaatsvinden in een debat dat niet rustig is, maar polemisch en bevooroordeeld.
Je moet er dus altijd naar kijken door het prisma van de politiek, die haar eigen agenda heeft. En wat mij zorgen baart is dat de politieke agenda niet noodzakelijkerwijs overeenkomt met de juiste prioriteiten.