Debat: Hoe houden we België gezond?
“Laat een adviserend arts van de Liberale Mutualiteit de leden van CM beoordelen”
Heeft de gezondheidszorg in België wel de juiste structuren, governance en besluitvorming? En moeten we meer aan preventie doen om de zorg betaalbaar te houden? Voer voor een debat op Fabric of Society, een tweedaags congres over gezondheid en gezondheidszorg.
Volgens Louis Ide, klinisch bioloog in AZ Jan Palfijn en mede-oprichter van de N-VA, valt het met de betaalbaarheid van de zorg nog wel mee in ons land. “In België besteden we ongeveer elf procent van het bbp aan gezondheidszorg. Dat is veel, maar veel minder dan de Verenigde Staten, waar men bijna dubbel zoveel uitgeeft, al is het eigen aandeel van de patiënt daar veel groter.”
Maar binnen die elf procent ziet Ide veel ruimte voor beterschap. “De analyses kennen we al vijftien of twintig jaar, met rode draden over de partijgrenzen heen. De nomenclatuurhervorming en de hervorming van de ziekenhuisfinanciering zijn al onder vorige regeringen ingezet. Maar er zijn instituten die vooruitgang belemmeren – onder meer de ziekenfondsen, die zichzelf opnieuw moeten uitvinden. Zeker als het gaat over langdurig zieken, zullen zij hun verantwoordelijkheid moeten nemen.”
Volksvertegenwoordiger Irina De Knop (Anders) betreurt dat bij de hervorming van de langdurige arbeidsongeschiktheid de rol van de ziekenfondsen niet opnieuw bekeken werd. “Men had perfect kunnen beslissen de poortwachtersfunctie van het RIZIV te versterken. Er bestaat binnen het RIZIV een Geneeskundige Raad voor Invaliditeit, maar men laat de beslissing over invaliditeit liever over aan de ziekenfondsen.”
Belangenconflicten
Louis Ide wees op het belangenconflict bij de adviserend artsen van de ziekenfondsen, die moeten oordelen over patiënten die tegelijk ook ‘klant’ zijn bij hun werkgever. “Moeten we niet nadenken over een systeem waarin bijvoorbeeld een adviserend arts van de Liberale Mutualiteit de leden van CM beoordeelt? Het is misschien een wild idee, maar het toont aan dat er alternatieven mogelijk zijn.”
'Ik zit liever aan tafel met de ziekenfondsen dan met de minister'
– Lieselot Brepoels
Ide verwees ook naar de al vaker geopperde piste om adviserend artsen bij het RIZIV onder te brengen. Lieselot Brepoels, arts-nuclearist en bestuurder bij ASGB, was daar niet echt voor te vinden: “Ik denk niet dat het RIZIV efficiënter is in administratie dan de ziekenfondsen.” Brepoels zit ook liever aan tafel met de ziekenfondsen dan met de minister van Volksgezondheid, zei ze. “Omdat ziekenfondsen mensen afvaardigen die het terrein kennen, vertrouwd zijn met de nomenclatuur en met wat wij op de werkvloer zien.”
Brepoels heeft er wel een probleem mee dat de ziekenfondsen hun taak in de verplichte ziekteverzekering vermengen met commerciële activiteiten. “Dan denk ik bijvoorbeeld aan homeopathie. Je spreekt in het overleg de hele tijd over evidence-based zorg en doelmatigheid, en dan zie je tegelijk op de websites van ziekenfondsen dat ze homeopathie terugbetalen. De discussies over ereloonsupplementen hebben dan weer een impact op hospitalisatieverzekeringen. Dat soort belangenconflicten zou je in andere instellingen nooit aanvaarden.”
Regionaliseren of herfederaliseren?
Louis Ide vroeg zich af we of in tijden van digitaliseren en AI nog wel ziekenfondsen nodig hebben, en of hun taken niet beter door een – in zijn visie uiteraard een regionale – overheid overgenomen kunnen worden. Daar was Irina De Knop scherp over: “Ik begrijp dat we kritisch zijn voor de rol van de ziekenfondsen en dat de belangenvermenging eruit moet. Maar ik geloof niet in voorstellen om hen af te schaffen en te regionaliseren."
"We hebben de afgelopen twintig jaar al veel geregionaliseerd. Er is nu de Vlaamse zorgverzekering en de Vlaamse kinderbijslag. Ik heb niet het gevoel dat we nu als bevolking daardoor gezonder geworden zijn.” Volgens De Knop laten de regio’s na om te doen wat er moet gebeuren, namelijk investeren in preventie. “Ik pleit daarom voor een herfederalisering van de gezondheidszorg.”
Gouden kooien
Vanuit het publiek vroeg An Van De Walle, coördinator van het Wijkgezondheidscentrum Nieuw Gent, of er in het debat over langdurig zieken niet meer aandacht moet zijn voor jobmobiliteit. “Veel mensen zijn niet opgebrand, maar zijn gewoon hun job beu. Het is vaker bore-out dan burn-out. We moeten mensen beter begeleiden om naar een andere job over te stappen. We hebben te veel gouden kooien gecreëerd.”
Eric Mortier, voormalig gedelegeerd bestuurder van UZ Gent, trad haar bij. “Op tien jaar tijd heeft UZ Gent het absenteïsme gehalveerd. We hebben daarvoor een psycholoog vrijgesteld en een arbeidsarts ingeschakeld om met iedereen te spreken: "Wat kunt u nog? Wat wilt u nog? Wat is het verschil tussen die twee?" En van daaruit hebben we begeleiding opgezet. Werkgevers hebben hierin ook een verantwoordelijkheid – maar de overheid moet hen daarvoor een wettelijk kader geven.”
