Operaties bij rugpijn
Pano-reportage oogst verontwaardiging
De reportage waarin Pano enkele patiënten aan het woord laat die na een mislukte rugoperatie pijn blijven hebben, lokt heel wat reacties uit.
“Onnodige infiltraties of operaties moeten absoluut vermeden worden. Daarover kan geen enkele discussie bestaan”, zegt kamerlid Kathleen Depoorter (N-VA) in een opiniestuk op onze website. “Maar we mogen niet vervallen in een karikatuur waarbij rugchirurgen zouden handelen vanuit financiële motieven of systematisch te snel opereren. De realiteit is veel complexer. Uit de reportage blijkt dat een aantal chirurgen niet evidence based te werk gaan en dat gedurende jaren ook konden doen. Het roept terecht vragen op waarom deze chirurgen in hun modus operandi bevestigd werden door het ziekenhuis waarin ze werken, maar eveneens ontsnapten aan een RIZIV-controle.”
Volgens Depoorter behoren rug- en orthopedische ingrepen tot de meest gespecialiseerde domeinen binnen de geneeskunde. “Bij elke patiënt moeten pijnbeleving, levenskwaliteit, mobiliteit, neurologische klachten en individuele medische factoren zorgvuldig afgewogen worden. Dat vraagt expertise en multidisciplinair overleg.”
Onderconsumptie
Dat het debat genuanceerd en sereen gevoerd moet worden blijkt ook uit de risico’s van onderconsumptie van zorg. “We mogen niet blind zijn voor de problemen waarmee landen zoals het Verenigd Koninkrijk vandaag kampen. Extreme wachttijden, bureaucratie en structurele ondercapaciteit zorgen ervoor dat patiënten maanden of zelfs jaren moeten wachten op behandeling. Dat leidt tot chronische pijn, langdurige arbeidsongeschiktheid en een enorme maatschappelijke kost.”
“Dat kan en mag niet het model zijn voor België”, aldus Depoorter. “De oplossing ligt niet in het tegen elkaar opzetten van artsen en patiënten, of publieke tegenover private zorg, maar in een evenwichtige aanpak met correcte indicatiestelling, preventie en toegankelijke gespecialiseerde zorg.”
Daarom pleit N-VA voor een veel sterkere focus op preventieve gezondheidszorg. “Beweging, spieropbouw, gezonde voeding en osteoporosepreventie zijn cruciaal om rug-, knie- en heupproblemen te voorkomen of uit te stellen. Een goede samenwerking tussen huisartsen, kinesisten, apothekers en specialisten is daarbij essentieel.”
Multidisciplinaire beslissing
Tot slot benadrukt Depoorter dat het gezondheidsdebat nood heeft aan nuance en wetenschappelijke onderbouwing. “We moeten patiënten beschermen tegen overbehandeling, maar evenzeer tegen onderbehandeling. Alleen met een genuanceerde en evidence-based aanpak kunnen we kwalitatieve en betaalbare zorg blijven garanderen.”
Namens de Spine Society Belgium reageert voorzitter dr. Henri-Benjamin Pouleau. Hij stelt dat elke complexe rugproblematiek consequent besproken wordt binnen de zogenoemde spine units, waarin naar de wervelkolomchirurgen ook huisartsen, kinesitherapeuten, revalidatieartsen, pijnspecialisten en neurologen betrokken zijn. “Het doel is de best mogelijke middelen in te zetten voor de behandeling van rugpijn. Soms leidt een multidisciplinaire beslissing tot het uitvoeren van rugchirurgie.”
Pouleau wijst erop dat – zoals bij elke andere medische therapie – het resultaat nooit volledig kan worden gegarandeerd. “Het gebruik van individuele casuïstiek in de discussie rond deze problematiek is bijgevolg erg misleidend en vormt geenszins een correcte weergave van de medische realiteit, waarin op een uiterst doordachte en multidisciplinaire manier te werk wordt gegaan”, aldus Pouleau.
Transparantie
“Wij vragen dat voor rugchirurgie en invasieve pijntherapie zichtbaar wordt wie wat doet, voor welke indicaties, en met welke resultaten”, zegt dr. Bart Demyttenaere, directeur Beleid & Studies bij Solidaris. “Zonder transparantie kunnen patiënten geen geïnformeerde keuze maken en kan de overheid niet gericht bijsturen. Daarom is er nood aan een verplicht, publiek en jaarlijks geactualiseerd transparantiekader voor rugchirurgie en invasieve pijntherapie.”
Demyttenaere waarschuwt meteen dat er geen heksenjacht moet worden van gemaakt. “De transparantie moet eerlijk en contextgevoelig blijven. De publieke rapportering schiet haar doel voorbij als simplistische ranglijstjes of naming-and-shaming het resultaat zijn van de oefening. Hoge aantallen lumbale ingrepen of infiltraties zijn niet automatisch een indicatie van problemen. En lage aantallen duiden ook niet altijd op kwaliteit. Daarom is er nood aan gevalideerde, risico-gecorrigeerde kwaliteitsindicatoren die toelaten om in de cijfers de echte probleemgevallen te identificeren.
De kwaliteitsindicatoren moeten voldoende gevalideerd zijn en waar nodig rekening houden met risicoprofielen, patiëntkenmerken en verschillen in case-mix. Daarom is een gezamenlijke aanpak van de outliers nodig. Daarbij spelen RIZIV, ziekenhuizen en beroepsverenigingen een rol gaande van de signalering van de afwijkende patronen, over peer review van de resultaten tot opgelegde voorwaarden voor kwaliteitsverbetering.”
Uitwassen
Solidaris benadrukt uitdrukkelijk dat dit debat geen aanval op artsen of ziekenhuizen mag worden. “Veel zorgverleners leveren elke dag kwaliteitsvolle en integere zorg in moeilijke omstandigheden. Net daarom is het belangrijk om een systeem te bouwen dat goede praktijk ondersteunt, twijfelgevallen bespreekbaar maakt en ongewenste variatie sneller detecteert.”
“Waar uitschieters opduiken, moeten we kunnen nagaan of die verklaarbaar zijn door populatiekenmerken of expertise, dan wel wijzen op te ruime indicatiestelling, lokale praktijkculturen of verkeerde financiële prikkels”, vervolgt Demyttenaere. “Commerciële motieven of financiële constructies met leveranciers van medische technologie mogen niet meespelen bij de gekozen behandeling voor chronische rugpijn. De keuze voor invasieve behandelingen, implantaten, infiltraties of andere technische interventies moet altijd vertrekken van aantoonbare meerwaarde voor de patiënt en van wetenschappelijk onderbouwde indicaties; niet van volumeprikkels, verdienmodellen of economische afhankelijkheden in het zorglandschap.”
In het laatavondnieuws van vrt stelde Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder van Zorgnet-Icuro, dat “de uitwassen eruit moeten. Dit is iets wat we niet mogen tolereren als samenleving.” Ze is er wel van overtuigd dat het slechts om een handvol artsen gaat en dat de overgrote meerderheid niet uit is op geldgewin.
