Recente adviezen van de nationale raad

Orde adviseert over genderidentiteit en gordelplicht

De nationale raad van de Orde der artsen bracht op 27 februari twee nieuwe adviezen uit: een over de toewijzing van gemeenschappelijke kamers aan transgender of niet-genormeerde patiënten, en een over de attestering voor vrijstelling van de gordelplicht.

Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven

Toewijzing van gemeenschappelijke kamers aan transgender of niet-genormeerde patiënten

De nationale raad werd om advies verzocht of er rekening gehouden moet worden met de genderidentiteit of het toegewezen geslacht wanneer de patiënt tijdens zijn ziekenhuisopname kiest voor een gemeenschappelijke kamer.

De nationale raad herinnert eraan dat initiatieven die het welzijn en de waardigheid van de patiënt bevorderen met het oog op een humane en inclusieve geneeskunde met respect voor de individuen, bijdragen tot de toegang tot de zorg en bijgevolg tot de kwaliteit van de zorg.

Hoewel de administratieve dienst die verantwoordelijk is voor de opname doorgaans het geslacht dat in de identiteitsdocumenten vermeld staat in aanmerking neemt, moet er een oplossing gezocht worden om het comfort van de patiënt te waarborgen wanneer het wettelijke geslacht niet overeenkomt met de genderidentiteit. De beleving van de genderidentiteit primeert op administratieve belangen.

De waarden van het beroep pleiten voor respect voor de persoonlijke levenssfeer, de intimiteit en de identiteit van alle patiënten (cultureel, seksueel, religieus, filosofisch, enz.). Dit houdt in dat er een evenwicht moet worden gezocht tussen enerzijds de organisatorische beperkingen en kwaliteitseisen en anderzijds de specifieke behoeften van ieder individu.

Omzichtigheid bij attestering van ‘gewichtige medische tegenindicaties’ voor vrijstelling van de gordelplicht.

De nationale raad werd geraadpleegd door de FOD Mobiliteit in verband met het stijgend aantal aanvragen voor een vrijstelling van de gordelplicht. Bij de aanvraag moet een medisch attest worden gevoegd dat voldoet aan bepaalde vormvereisten en dat hoogstens 10 jaar geldig is.

De nationale raad roept de artsen op om terughoudend te zijn bij de attestering van ‘gewichtige medische tegenindicaties’ voor de vrijstelling van het dragen van de veiligheidsgordel.  

De deontologische beginselen van zorgvuldigheid, voorzichtigheid en objectiviteit moeten worden nageleefd. Subjectieve ongemakken van de patiënt bij het dragen van de veiligheidsgordel vormen in de regel geen ‘gewichtige medische tegenindicatie’.

De ‘gewichtige medische tegenindicatie’ moet concreet, individueel en proportioneel zijn, en moet gemotiveerd worden in het patiëntendossier. De Orde der artsen roept de FOD Mobiliteit op tot het opstellen van een lijst van medische tegenindicaties die als voldoende ‘gewichtig’ kunnen worden beschouwd om een vrijstelling te rechtvaardigen, alsook zelf te voorzien in een medische dienst die de ‘gewichtige medische tegenindicaties’ beoordeelt.

Ten slotte, bij twijfel over de waarachtigheid van het medisch attest, maakt de FOD Mobiliteit het dossier over aan de bevoegde provinciale raad van inschrijving van de arts, met het oog op een passend deontologisch gevolg.