KCE wil hervorming van casemanagement: “Toegang moet eerlijker”
Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) vraagt een herziening van het casemanagement in België. Vandaag is het aanbod versnipperd en krijgen niet alle patiënten met complexe zorgbehoeften toegang tot passende begeleiding.
Veel patiënten kunnen hun zorgbehoeften zelfstandig beheren, eventueel met ondersteuning van familie. Voor anderen is die behoeften dermate complex dat professionele begeleiding nodig is. In zulke gevallen kan een case manager ondersteuning bieden, door verschillende taken rond de patiënt te faciliteren en coördineren.
In ons land bestaan hiervoor verschillende initiatieven, maar het aanbod is versnipperd, zo stelt het KCE in een nieuw rapport. Zo zijn er initiatieven gebonden aan ziekenhuizen of ziekenfondsen, maar ook op regionaal en federaal niveau. Daarnaast zijn er initiatieven gebonden aan specifieke bevolkingsgroepen (kwetsbare ouderen, mensen met een psychische aandoening, kinderen en adolescenten met obesitas, enz.). Het gevolg hiervan is volgens het kenniscentrum dat de toegang tot casemanagement niet gebaseerd is op de complexiteit van de behoeften van de patiënt, maar op het behoren tot een bepaalde categorie. Hierdoor lopen sommige mensen het risico er geen recht op te hebben, ook al hebben ze weldegelijk behoefte aan deze diensten.
Geïntegreerde aanpak
Het KCE pleit daarom voor een meer algemene herziening van het concept casemanagement, in samenhang met het Interfederaal Plan voor Geïntegreerde Zorg. Zo moet men komen tot een model (of combinatie van modellen) dat een rechtvaardige toegang tot casemanagement garandeert, dat aan ieders behoeften beantwoordt. Daarbij moet men niet alleen naar medische problemen kijken, maar ook naar de volledige situatie van de patiënt; ook mentale gezondheid, thuissituatie, familie, zelfredzaamheid en sociale context spelen mee. Voorwaarde is wel dat het plan alle personen met complexe zorgbehoeften omvat en vertrekt van een gedeelde definitie van de behoeften, waarin naast medische ook psychosociale, functionele, familiale en contextuele factoren worden meegenomen, aldus het KCE.
Tegelijk geeft het KCE aan dat het nog niet duidelijk is hoe casemanagement praktisch moet worden georganiseerd en dat de praktische invulling nog verder moet worden uitgeklaard. Hebben case managers een medische opleiding nodig? Maken ze deel uit van het zorgteam? Onder welke structuur werken ze? Staan zij in voor de coördinatie en opvolging van de zorg? Al deze – en nog vele andere – aspecten moeten grondig worden bekeken om te komen tot een (of meerdere) modellen die in België kunnen worden ingezet en die een optimale toegankelijkheid van casemanagement garanderen voor iedereen die er nood aan heeft, in alle zorgcontexten, besluit het kenniscentrum.
