Kortere verblijfsduur leidt niet tot hogere mortaliteit (KCE)

Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) heeft het eerste deel van een rapport over de ontwikkeling van daghospitalisatie in ons land gepubliceerd. Deze (gedeeltelijke) studie toont aan dat de Belgische ziekenhuizen de verblijfsduur verkorten en meer ingrepen in dagopname uitvoeren,  zonder dat dit gepaard gaat met een stijging van het aantal heropnames of van de mortaliteit binnen de 30 dagen na ziekenhuisontslag.

In ons land wordt daghospitalisatie al enkele jaren aangemoedigd. Daartoe krijgen ziekenhuizen nu 0,95 verantwoorde ligdag vergoed (tegenover slechts 0,81 tot juli 2022) voor bepaalde soorten prestaties ("lijst A") wanneer ze in dagziekenhuizen worden uitgevoerd. Deze maatregel moet de dagchirurgie stimuleren.

Het eerste deelrapport van het KCE analyseert algemene trends op basis van administratieve gegevens van Belgische ziekenhuizen en een literatuurstudie over bepaalde chirurgische ingrepen en medische pathologieën. "Het doel is om te onderzoeken of een toename van het aantal daghospitalisaties en een verkorting van de verblijfsduur gepaard gaan met een verhoogd aantal heropnames of sterfgevallen na ziekenhuisontslag".

Effectiviteit van interventies

Het rapport onderzoekt ook de effectiviteit van interventies die een korter verblijf in het ziekenhuis mogelijk moeten maken (bijv. ontslagmanagement) zonder dat het aantal ongeplande heropnames of sterfgevallen toeneemt.

Het KCE analyseerde Belgische administratieve gegevens voor een selectie van geplande chirurgische ingrepen die in dagopname konden worden uitgevoerd. De analyse had betrekking op 11,5 miljoen verblijven tussen 2008 en 2022.

Na correctie voor risico's steeg het aandeel operaties dat in dagziekenhuizen werd uitgevoerd van 57,9% in 2008 tot 66,4% in 2022.

De studie stelt drie zaken vast:

• De sterfte na ontslag bleek relatief laag (<0,05%) en vertoonde geen ongunstige trends.
• De toenemende verschuiving van klassieke naar dagchirurgie leidde niet tot een toename van ongeplande heropnames.
• Het aandeel van electieve chirurgische ingrepen in dagopname nam aanzienlijk toe tijdens de studieperiode, zonder dat dit gepaard ging met een stijging van ongeplande heropnames of sterfte na ontslag. 

Beperkingen van de studie

Toch zijn deze conclusies onderhevig aan beperkingen, zegt het KCE. De analyses zijn gebaseerd op administratieve gegevens zodat geen rekening kan worden gehouden met andere relevante factoren, zoals klinische parameters, sociaaleconomische factoren en de beschikbaarheid van informele zorg. In. Op basis van deze analyses is er evenmin een inzicht in de kostenimpact van de transitie naar dagopname en kortere verblijven.

Een tweede rapport (gepland voor de tweede helft van 2026)  zal daarom een meer gedetailleerde analyse bevatten van Belgische administratieve gegevens voor een selectie van medische pathologieën en chirurgische ingrepen.

"Men moet zich ook hoeden voor het idee dat dankzij het inkorten van de verblijfsduur de ziekenhuisomkadering lineair kan worden afgebouwd. Een korter verblijf brengt vaak een intensivering van de zorg met zich mee in de periode dat de patiënt in het ziekenhuis verblijft, en dat vraagt om voldoende personeel met de juiste competenties, zodat de kwaliteit en veiligheid van zorg gewaarborgd blijven," waarschuwt het KCE nog.

We wachten daarom met spanning op het tweede deel van het rapport...

In de papieren versie van AK verschijnt op 20 januari een interview met een van de auteurs van het onderzoek.