Iridium Netwerk blaast twintig kaarsjes uit
Twintig jaar geleden zorgden zes ziekenhuizen in de ruime regio van Antwerpen voor een primeur door de handen in elkaar te slaan bij de oprichting van Iridium Netwerk vzw. Vandaag staat het netwerk in voor ongeveer een kwart van de bestralingen in Vlaanderen. Medisch diensthoofd radiotherapie dr. Piet Dirix blikt terug op de eerste twee decennia van Iridium Netwerk.
METEEN MEE
Samenwerking maakt zorg kostenefficiënter en van hogere kwaliteit.
Grote volumes creëren kritische massa voor subspecialisatie.
Iridium Netwerk is een pionier inzake hypofractionatie.
Besparingen (VIPA, BMF) verminderen inkomsten.
Waarom besloten AZ Sint-Augustinus, AZ Sint-Vincentius, AZ Sint-Jozef, AZ Klina, AZ Nikolaas en AZ Monica eind 2006 het Iridium Netwerk op te richten?
Piet Dirix: De ziekenhuizen kenden al een informele samenwerking waarbij patiënten voor radiotherapie werden doorverwezen naar het AZ Sint-Augustinus, toen deel van de GZA-ziekenhuizen. Om de samenwerking te bestendigen en nog transparanter samen te werken, wilde dr. Philippe Huget, die later medisch coördinator van Iridium Netwerk werd, er een formele samenwerking van maken. In 2015 trad het UZA tot het netwerk toe en in 2016 het toenmalige ZNA, waardoor eigenlijk alle Antwerpse ziekenhuizen in het netwerk verenigd waren. Vandaag bestrijken we een gebied van Lokeren tot de Kempen en van de Nederlandse grens tot Mechelen.
Wat zijn de voordelen van een samenwerking zoals Iridium Netwerk?
Het netwerk is kostenefficiënter en levert betere kwaliteit. Een bestralingstoestel kost al snel 2,5 miljoen euro, exclusief 21% btw. Door als netwerk aan te kopen, kunnen we een mooie korting bekomen. We hebben in het netwerk tien lineaire versnellers, die ongeveer tien jaar meegaan. Dat betekent concreet dat we elk jaar een nieuw apparaat aankopen en we door onze schaalgrootte een goede onderhandelingspositie hebben.
Hoe komt het netwerk ook de kwaliteit van de zorg ten goede?
Met 6.000 nieuwe patiënten per jaar zijn we dubbel zo groot als de tweede grootste bestralingsafdeling. Sommige bestralingsafdelingen hebben minder dan 1.000, soms zelfs minder dan 500 nieuwe patiënten per jaar. Het KCE pleit al lang voor samenwerking. Je moet toch minstens 1.000 nieuwe patiënten per jaar hebben om een voldoende kritische massa te hebben en artsen, verpleegkundigen en fysici minimaal te laten subspecialiseren. Je kan vandaag in de oncologie echt niet meer alle kankers opvolgen.
Hebt u de kwaliteit de voorbije twintig jaar zien toenemen?
Er zijn enorme stappen vooruit gezet. De kwaliteit van de radiotherapie in België is hoog. Ik kan niet zeggen dat de kwaliteit in de kleinere centra niet goed is. Zoals opgelegd door de overheid auditen we elkaar. Tot aan de besparingen was daar een budget voor; nu gaan we dat als beroepsvereniging en wetenschappelijke vereniging zelf bekostigen. De kwaliteit is goed, maar ze kan altijd beter.
Met 6.000 nieuwe patiënten per jaar zijn we dubbel zo groot als de tweede grootste bestralingsafdeling
Kan u enkele voorbeelden geven van de vooruitgang die radiotherapie maakte?
De gebruikte technieken zijn enorm geëvolueerd. Twintig jaar geleden moest een patiënt met borstkanker vijf weken bestraald worden op de borst, waarna nog tien keer een aanvullende dosis op het tumorbed volgde, alles samen goed voor zeven weken. Een prostaatkankerpatiënt werd zeven tot acht weken bestraald. Tien jaar geleden werd dat gereduceerd tot drie à vier weken voor borstkanker en vier weken voor prostaatkanker. Sinds een aantal jaar duurt de bestraling bij zowel borst- als prostaatkanker vijf dagen. Door hypofractionatie kunnen we per keer hogere dosissen geven, die bovendien veel nauwkeuriger gericht worden. Bij prostaatkanker kunnen we zo bijvoorbeeld blaas en darm volledig buiten schot laten. Iridium Netwerk is daarin steeds een voorloper geweest. Tien jaar geleden gaven we gemiddeld twaalf bestralingssessies per patiënt, vandaag ongeveer acht. Volgens het Kankerregister was dat nationaal tien jaar geleden twintig sessies, vandaag twaalf. Wij zaten tien jaar geleden waar de rest van België vandaag zit. We mogen ons echt wel een pionier noemen inzake hypofractionatie.
Wordt radiotherapie getroffen in de huidige besparingsgolf?
Zeventig procent van alle kankerpatiënten kan genezen worden. Bij de helft daarvan speelt radiotherapie een belangrijke rol. Het totale RIZIV-budget voor radiotherapie is 180 miljoen, of 0,4% van het totale RIZIV-budget. Het wegvallen van de VIPA-financiering voor toestellen betekent voor het Iridium Netwerk ongeveer 850.000 euro inkomsten minder per jaar. Vorig jaar kregen we vanuit het BFM - dus federaal nog één miljoen euro. Na de overheveling naar Vlaanderen schrapt Gennez dat volledig. We begrijpen dat de tering naar de nering moet worden gezet, maar betreuren het dat in een reeds relatief goedkope behandelmethode zo wordt geschrapt. Ik denk dat er qua kankerbehandeling rationeler met het budget kan worden omgegaan.