Ftalaten en fenolen tijdens de zwangerschap: een lager IQ bij het kind?

Blootstelling aan bepaalde ftalaten en bisfenol tijdens het derde trimester van de zwangerschap hangt samen met de IQ-scores van kinderen op driejarige leeftijd. Dat blijkt uit onderzoek van een team van Inserm/universiteit Grenoble-Alpes, in samenwerking met het CNRS, het CHU de Grenoble en de universiteit van Granada (Spanje). De studie, gepubliceerd in Environmental Health Perspectives, is gebaseerd op de follow-up van 380 moeders en hun kinderen, en op een model waarin eerdere kennis over het onderwerp is verwerkt.

Onderzoekers van het Institut pour l’avancée des biosciences (Inserm/CNRS/UGA) leveren nieuwe gegevens over verbanden tussen blootstelling aan een aantal van deze stoffen en de cognitieve ontwikkeling van kinderen.

Een studie onder 380 moeders en hun kinderen

De teams konden de blootstellingsmarkers voor 26 ftalaten en fenolen meten – waaronder bisfenolen en parabenen – aan de hand van urinemonsters van zwangere vrouwen en hun baby's (380 deelnemers).

"Door deze biologische monsters herhaaldelijk te verzamelen, kan de blootstelling aan deze stoffen – waarvan de concentraties in het lichaam snel variëren – nauwkeuriger worden beoordeeld dan in eerdere studies, die vaak waren gebaseerd op slechts één urinemonster per vrouw", aldus Inserm, dat de resultaten bekendmaakt van deze studie gepubliceerd in Environmental Health Perspectives.

Het IQ van de kinderen werd op driejarige leeftijd beoordeeld door een neuropsycholoog met behulp van een gestandaardiseerde test. De onderzoekers verzamelden ook gegevens over andere factoren die het IQ van het kind beïnvloeden, zoals het opleidingsniveau van de ouders en de duur van de borstvoeding.

Een schadelijk verband voor zes verontreinigende stoffen

Op basis van gegevens uit eerdere studies konden de onderzoekers de stoffen identificeren die het schadelijkst zijn voor de cognitieve ontwikkeling, zodat deze prioriteit konden krijgen: bisfenol A en S en bepaalde ftalaten, waaronder DEHP, DEP, DnBP en DiBP.

Er werd een verband vastgesteld tussen blootstelling aan een mengsel van deze zes stoffen tijdens het derde trimester van de zwangerschap en de IQ-score van kinderen op driejarige leeftijd: gemiddeld daalde de score met 2,86 punten wanneer de blootstelling aan alle stoffen in het mengsel met één niveau toenam.

Lees ook: intra-uteriene blootstelling aan hormoonverstoorders en atopische dermatitis

"Een paar IQ-punten minder lijkt misschien weinig voor één kind, maar op bevolkingsniveau betekent dit dat meer kinderen moeilijkheden ondervinden", legt Inserm-onderzoeker Claire Philippat uit in een persbericht. "Dat heeft gevolgen voor het onderwijs, de gezondheid en de economie, vooral als we bedenken dat we niet alle potentieel neurotoxische chemische stoffen hebben meegenomen."

Wanneer de concentraties van de zes prioritaire stoffen afzonderlijk werden bekeken, hing blootstelling aan vier ervan eveneens samen met lagere IQ-scores.

De oplossing? De blootstelling aan deze verontreinigende stoffen verminderen

"De stoffen die hier zijn onderzocht, blijven niet lang in het lichaam aanwezig. Daardoor zijn ze geschikte doelwitten voor preventie", benadrukt Claire Philippat. "Als we de bronnen van blootstelling uit onze omgeving kunnen verwijderen, kunnen de concentraties in het lichaam snel dalen. Op individueel niveau zijn er verschillende mogelijkheden: minder cosmetica gebruiken of minder voedingsmiddelen kopen die in plastic zijn verpakt, vooral wanneer ze worden verwarmd."

Regelgeving en beperking van stoffen waarvan is aangetoond dat ze schadelijk zijn, blijven echter de doeltreffendste maatregelen om de bevolking te beschermen.