Experimenteel onderzoek naar angstbehandeling
Butyraat versterkt veiligheidsgeheugen
Een eenmalige dosis natriumbutyraat hielp gezonde proefpersonen om een aangeleerde veiligheidsassociatie een week later beter te herinneren. Het effect trad alleen op na een langere training. Of de stof ook blootstellingstherapie bij mensen met een angststoornis kan versterken, is nog niet onderzocht.
Bij blootstellingstherapie leren patiënten dat een prikkel die angst oproept geen gevaar vormt. Het oorspronkelijke angstgeheugen verdwijnt daarmee niet: er wordt een nieuwe veiligheidsassociatie aangeleerd, die later weer kan verzwakken. Leuvense onderzoekers gingen na of natriumbutyraat dat leerproces duurzamer kan maken. Butyraat is een korteketenvetzuur dat ook ontstaat wanneer darmbacteriën voedingsvezels fermenteren.
Neutrale prikkel
Aan de gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie namen 180 gezonde volwassenen deel. Ze leerden eerst een neutrale prikkel met een onaangename elektrische stimulatie associëren en ondergingen daarna een korte of langere training waarin die stimulatie uitbleef. De deelnemers kregen een eenmalige dosis van vier gram natriumbutyraat of een placebo, vóór of na die training.
Een week later verwachtten deelnemers die natriumbutyraat én de langere training hadden gekregen minder vaak dat de prikkel opnieuw door een elektrische stimulatie zou worden gevolgd. Na de korte training was er geen aantoonbaar voordeel. Het tijdstip van inname, kort vóór of na de training, maakte in deze proef geen verschil.
Geen effect op terugkeer van angst
De uitkomst vraagt om een zorgvuldige interpretatie. Het verschil was zichtbaar in wat deelnemers verwachtten, maar niet in de gemeten huidgeleidingsreactie, een maat voor lichamelijke opwinding. Toen de onderzoekers vervolgens opnieuw onaangekondigde elektrische stimulaties gaven, voorkwam natriumbutyraat de terugkeer van de angstreactie niet. Bij deze eenmalige dosis werden geen behandelingsgerelateerde bijwerkingen vastgesteld.
De studie, gepubliceerd in Molecular Psychiatry, levert daarmee een aanwijzing dat natriumbutyraat een goed aangeleerde veiligheidsassociatie kan versterken. Ze toont nog niet aan dat het middel terugval na blootstellingstherapie voorkomt. Daarvoor is onderzoek bij patiënten met een angststoornis nodig. Evenmin kan uit de toegediende dosis worden afgeleid dat meer voedingsvezels hetzelfde effect zouden hebben.
Ribbens, C., Peeters, L., Van Oudenhove, L. et al. The HDAC inhibitor sodium butyrate moderately enhances long-term fear extinction memory retrieval in humans. Mol Psychiatry (2026). https://doi.org/10.1038/s41380-026-03802-1