Fonds dr. Daniël De Coninck vraagt 'mantelzorgreflex'
Mantelzorgers nog te vaak aan hun lot overgelaten
Mantelzorgers zijn onmisbaar voor het zorgsysteem, maar vinden onvoldoende de weg naar ondersteuning. Het Fonds Dr. Daniël De Coninck vraagt minder administratieve drempels, betere begeleiding en meer aandacht voor hun welzijn. Ook zorgprofessionals moeten mantelzorgers sneller herkennen.
Eind 2025 bracht het Fonds Dr. Daniël De Coninck, beheerd door de Koning Boudewijnstichting, een zestigtal mantelzorgers, zorgprofessionals, onderzoekers en beleidsmakers uit Vlaanderen, Brussel en Wallonië samen. Uit die gesprekken blijkt dat de dagelijkse realiteit van mantelzorgers nog vaak achterblijft op de bestaande ondersteuningsmaatregelen.
Veel mantelzorgers kennen hun statuut, rechten en voordelen onvoldoende. Administratieve procedures zijn complex en beschikbare hulp bereikt niet altijd de mensen die ze nodig hebben. Bovendien is de ondersteuning versnipperd over verschillende diensten, sectoren en beleidsniveaus. Mantelzorgers moeten daardoor zelf hun weg zoeken en telkens opnieuw hun verhaal doen.
Vaak onzichtbaar
Een bijkomend probleem is dat een grote groep mantelzorgers onder de radar blijft. Dat geldt onder meer voor jongeren, werkenden, mensen die iemand met psychische problemen ondersteunen en personen die al intensief zorg verlenen voordat een officiële diagnose is gesteld.
Veel mensen beschouwen zichzelf bovendien niet als mantelzorger. Daardoor gaan zij niet op zoek naar ondersteuning en worden ze ook niet altijd als dusdanig herkend door zorgverleners of andere professionals.
Het fonds pleit daarom voor een brede sensibilisering en voor een echte ‘mantelzorgreflex’ in de gezondheidszorg, het welzijnswerk, het onderwijs en op de werkvloer. Professionals zouden niet alleen oog moeten hebben voor de patiënt, maar ook voor de naasten die een deel van de zorg opnemen.
Risico op overbelasting
Ook de gezondheid en levenskwaliteit van mantelzorgers verdienen meer aandacht. Respijtzorg, emotionele ondersteuning, sociale bescherming en flexibele werk- en studieomstandigheden zijn volgens het fonds noodzakelijk om overbelasting en uitval te voorkomen.
Daarom worden vijf prioriteiten naar voren geschoven. Administratieve procedures moeten eenvoudiger en informatie over rechten en voordelen moet op één plaats beschikbaar zijn. Mantelzorgers moeten daarnaast terechtkunnen bij een neutraal aanspreekpunt dat hen begeleidt en de samenwerking tussen diensten bevordert.
Verder moet respijtzorg flexibeler worden georganiseerd en moet de combinatie van mantelzorg met werk of studies haalbaarder worden. De toegang tot ondersteuning mag volgens het fonds niet afhangen van de persoonlijke situatie, de woonplaats of de toevallige ontmoeting met een goed geïnformeerde professional.
Van erkenning naar rechten
De voorbije jaren is de maatschappelijke erkenning van mantelzorgers toegenomen. Die erkenning wordt volgens het Fonds Dr. Daniël De Coninck echter nog onvoldoende vertaald in concrete rechten en praktische hulp.
Een betere ondersteuning is niet alleen belangrijk voor de mantelzorgers zelf. Ze kan ook overbelasting en uitval voorkomen en zo bijdragen aan de houdbaarheid van het zorgsysteem.
Het fonds werkt momenteel aan een concreet actieplan, waarvan de uitvoering mogelijk in 2027 begint. De aanbevelingen sluiten volgens de Koning Boudewijnstichting nauw aan bij het Actieplan Mantelzorg van federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke.