Laat lawaai niet aan je hart komen
Myocardinfarcten zijn een belangrijke medische problematiek. De risicofactoren aanpakken kan heel wat leed voorkomen. Is lawaai op de werkvloer een boosdoener? Is er naast de evidente gehoorschade ook invloed op onze coronairen?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
A Good Heart (Feargal Sharkey, 1985)
Veel mensen worden blootgesteld aan lawaai, met name op het werk. In Europa zou 28% van de beroepsbevolking blootgesteld zijn aan lawaai dat een conversatie bemoeilijkt (Eurofound, 2017).
In 2021 werd een uitgebreide systematische review gepubliceerd over het effect van lawaai op de werkplek op ischemisch hartlijden en cardiovasculaire effecten (Teixeira et al., Environ Int, 2021). Teixeira en collega's van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Internationale Arbeidsorganisatie vonden dat het bewijs uit de 17 studies onvoldoende was voor een conclusie.
Slechts twee studies konden in aanmerking worden genomen voor een risicobepaling: het Relatief Risico (RR) was 1,29, maar met een lage bewijskracht. Niettemin wezen veel studies al op een mogelijk verband tussen lawaai en cardiovasculaire pathologie (Eriksson, WHO Regional Office for Europe, Copenhagen, 2018).
Blootstelling aan lawaai kan leiden tot endoteliale dysfunctie, oxidatieve stress en langdurige inflammatie (Münzel et al., Nat Rev Cardiol, 2021). De verstoring van de autonome balans leidt tot gestegen hartritme, verhoogde bloeddruk en vasoconstrictie, die acute ischemische pathologie kunnen triggeren (Münzel et al., Eur Heart J, 2014).
In 2026 verscheen er een uitgebreide prospectieve cohortstudie bij meer dan zes miljoen Zweden naar het verband tussen beroepsgebonden lawaaiblootstelling en meer dan 75.000 gevallen van myocardinfarct (MI) (Lissåker et al., Occup Environ Med). Het RR was 1,41 voor 80-84 dB(A) en 1,28 voor blootstellingen vanaf 85 dB(A).
Een andere Zweedse studie, uitgevoerd in Stockholm, rapporteerde een adjusted risk van 1,17 voor blootstellingen boven 75 dB(A), 1,13 tussen 80-84 dB(A) en 2,22 hoger dan 85 dB(A) (Eriksson et al., Br Med J Open, 2018). RR in de oude studie van Virkkunen et al. was voor mannen 1,32 voor blootstelling aan 80-84 dB(A) en 1,45 voor blootstelling hoger dan 85 dB(A) (Scand J Work Environ Health, 2005).
Een opmerkelijke conclusie van Lissåker et al. was dat lagere niveaus van lawaai een negatieve impact op de cardiovasculaire gezondheid kunnen hebben. Verder waren er verschillen tussen mannen en vrouwen. Dat werd speculatief verklaard door de vaststelling dat blootstelling aan lawaai op de werkvloer anders is tussen de geslachten en door biologische verschillen.
Een langere blootstelling zorgt niet voor een dramatische stijging: mensen die 1 tot 5 jaar blootgesteld zijn aan lawaai hoger dan 85 dB(A) hadden bijna evenveel risico als zij die meer dan 10 jaar waren blootgesteld.
Liu et al. vonden in een meta-analyse van 34 rapporten een positieve dosis-responsrelatie, maar geen betrouwbare lineaire relatie (Environ Sci Pollut Res Int, 2022).
Er is een vrij consistent maar eerder beperkt RR van beroepsgebonden lawaaiblootstelling op myocardlijden. De prevalentie van het MI zorgt er evenwel voor dat dit toch significante cijfers (kunnen) zijn op populatieniveau (epidemiologische associatie). Ook de invloed van andere stressoren voor het hart en bloedvaten mogen niet over het hoofd gezien worden
Daarenboven worden werknemers aan een veelvoud van risico’s blootgesteld zoals jobstress, zwaar werk en ploegendienst, die mogelijk een deel van het verband tussen lawaai en MI kunnen verklaren (Selander et al., Scand J Work Environ Health, 2013; Eriksson et al., Int Arch Occup Environ Health, 2021).