30 jaar Wet Welzijn op het Werk
Op 4 augustus 1996 verscheen de Wet Welzijn op het Werk. Dertig jaar staat bij een huwelijksverjaardag voor parelmoer. Verdient de Wet bij dit jubileum een halssnoer met parels?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
I Fought the Law (The Clash, 1977)
Op 4 augustus 1996 verscheen de belangrijke Wet Welzijn op het Werk (officieel de ‘Wet betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk’). Het is de omzetting van de Europese kaderrichtlijn 89/391/EEG.
De wet is van toepassing op alle werknemers bij de uitoefening van hun werk en verplicht werkgevers om de preventielogica te integreren in hun dagelijks beheer. Voorheen zag men de bomen door het bos niet meer. Het was een typisch Belgisch geval van achterbouw na achterbouw. Dertig jaar geleden was het hoog tijd dus om te beginnen bouwen aan een nieuw appartement met uitzicht op een veilige en gezonde werkomgeving.
De Welzijnswet is gebaseerd op één centraal grondbeginsel: het nastreven van welzijn op het werk, zelfs vóór er problemen optreden. Welzijn is een breed begrip, het overstijgt gezondheid en veiligheid. Een gestructureerde en permanente aanpak is daartoe noodzakelijk.
De Wet Welzijn op het Werk bestaat uit een papieren versie, de ‘Codex’ opgesplitst in 15 hoofdstukken. Alle nieuwe Koninklijke Besluiten (KB’s) sinds 1996 krijgen een plek in het juiste hoofdstuk. De voorloper van de Codex, was het ‘Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming’ (A.R.A.B.), waar een kat haar jongen niet meer in terugvond.
Het kerninstrument is het ‘dynamisch risicobeheersingssysteem’ dat het welzijn in al zijn zeven domeinen (arbeidsveiligheid, beschermen van de gezondheid, psychosociale aspecten, ergonomie, arbeidshygiëne, verfraaiing van de werkplaatsen, milieu-impact van werk) bevordert.
Vooral de eerste vijf staan daarbij op de voorgrond. Het wordt dynamisch genoemd omdat het zeer regelmatig een update krijgt, bij het ontstaan van nieuwe arbeidsrisico’s.
De arbeidsrisico’s moeten geïdentificeerd, geanalyseerd en geëvalueerd worden in een ‘risicoanalyse’. Deze risico’s zijn fysisch (lawaai, trillingen), biologisch (infectieziekten), chemisch, psychisch en/of ergonomisch van aard.
De werkgever kan/moet zich laten bijstaan door gespecialiseerde deskundigen, zijnde de preventieadviseurs (arbeidsveiligheid, arbeidsartsen, arbeidshygiënisten, ergonomen, psychologen) van de Externe Diensten voor Preventie en Bescherming op het Werk (EDPBW). Er bestaan ook Interne Diensten (IDPBW) die binnen de setting van een grote firma (vaak een multinational) functioneren.
De preventiemaatregelen moeten vastgelegd worden in het globaal preventieplan (voor 5 jaar) en een jaarlijks actieplan.
Een belangrijke rol wordt toegekend aan het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW). Dit comité bestaande uit werkgever en werknemers, met de arbeidsarts in een adviserende rol, komt maandelijks samen om te vergaderen over welzijnsthema’s.
De bescherming van de gezondheid is gericht op het voorkomen of vroegtijdig opsporen van beroepsziektes. De arbeidsrisico’s zijn zowel fysiek (bv. musculoskeletale pathologie) als mentaal (bv. pesten, depressie, angst, stress, burn-out) van aard.
De laatste jaren is er steeds meer vraag omtrent de psychosociale risico’s, telewerken, duurzaam werken (minder milieu-impact) en een diversiteits- en inclusief beleid (respect, gelijke kansen). Het is dus een holistische kijk op welzijn geworden, zowel fysiek, mentaal als sociaal.