CM betwist dat rapport bewust werd geheimgehouden
"Meer dan helft van langdurig zieken kan wel werken"
Meer dan de helft van de langdurig zieken die eind 2019 gecontroleerd werden door het RIZIV, bleek wel te kunnen werken. Dat blijkt uit een rapport waarop HLN de hand kon leggen. N-VA noemt de resultaten 'onthustend'. CM wijst erop dat het om gerichte controles ging, zodat de conclusies niet veralgemeend mogen worden.
Drie arts-inspecteurs van het RIZIV bogen zich eind 2019 over 290 dossiers van Belgen die na een jaar arbeidsongeschiktheid op invaliditeit waren geplaatst. "Uit onze terreinanalyse blijkt dat 59 procent van de onderzochte mensen in werkelijkheid niet arbeidsongeschikt is", schreven ze. In driekwart van de dossiers ontbrak zoveel informatie dat een gefundeerde beslissing over arbeidsongeschiktheid onmogelijk was. Bij 172 mensen werd de uitkering meteen stopgezet.
Het rapport van dertig bladzijden werd nooit publiek gemaakt. "Pas in december 2024 heeft mijn kabinet dit rapport voor het eerst gekregen", bevestigt minister Vandenbroucke.
Volgens twee anonieme ambtenaren bij het RIZIV die HLN aan het woord laat, gebeurde dat omdat het rapport "veel stof zou doen opwaaien. Want hoe leg je uit dat er geld wordt verspild aan onterechte uitkeringen? Er zou naar verantwoordelijken gezocht worden. Zowel bij de mutualiteiten als bij de overheid. Dus koos men ervoor om het in een lade te steken."
"Ernstige bedenkingen bij de methodologie"
In een reactie betwist CM-voorzitter Luc Van Gorp die versie van de feiten. Het rapport werd niet gepubliceerd omdat er ernstige bedenkingen waren bij de methodologie, zegt hij in HLN.
Bij de ziekenfondsen is te horen dat het ging om een beperkte selectie van patiënten met gemiddeld een hogere kans op herstel doordat patiënten met bepaalde ziektebeelden, zoals kanker, niet werden meegenomen.
Het gebruik van medicatie gold als criterium in de beoordeling: wie geen medicatie nam, werd volgens de ziekenfondsen sowieso als ‘niet arbeidsongeschikt’ beoordeeld, waardoor patiënten met mentale problemen die geen medicatie nemen, onterecht 'niet arbeidsongeschikt' werden verklaard.
In heel wat gevallen ging het volgens de ziekenfondsen om patiënten bij wie sowieso al een opvolgconsult gepland stond, waarbij zij mogelijk niet langer arbeidsongeschikt zouden zijn verklaard. Er zat bovendien veel tijd tussen de 'hercontrole' door de artsen van het RIZIV en de beslissing van de adviserend arts.
"We zijn absoluut voorstander van controles van de adviserend artsen, maar vragen om die binnen de 30 dagen na de initiële controle door het ziekenfonds te doen. Als de interval langer is, worden de resultaten van zo’n hercontrole onbruikbaar, zoals in dit rapport", valt te horen bij ziekenfondsen .
"Je kan de situatie uit 2019 onmogelijk vergelijken met die van vandaag."
De anonieme 'klokkenluiders' verdedigen de methodologie van het onderzoek. Een woordvoerder van het RIZIV wijst er wel op dat er vaak onenigheid is over de interpretatie van arbeidsongeschiktheid. "De inspecteurs van de overheid zien het soms anders dan de artsen van de ziekenfondsen."
De ziekenfondsen wijzen er ook op dat het rapport al zeven jaar oud is, en dat er ondertussen veel veranderd is in de begeleiding van langdurig zieken door de ziekenfondsen, met ondermeer de Terug-naar-werk-trajecten en -coördinatoren, en communicatie via het TRIO-platform. "Je kan de situatie uit 2019 onmogelijk vergelijken met die van vandaag."
'Onthutsend'
De N-VA fractie in het federale parlement noemt de conclusies van het rapport 'onthutsend'. "Dat bijna 60% van nieuwe invaliden helemaal niet arbeidsongeschikt is, dat tart toch alle verbeelding”, zegt fractieleider Axel Ronse. N-VA pleit ervoor om de adviserend artsen uit de ziekenfondsen weg te halen.
"Adviserend artsen zitten tussen hamer en aambeeld", zegt kamerlid Frieda Gijbels. "Ze werken voor het ziekenfonds, maar moeten ook de leden van datzelfde ziekenfonds beoordelen. Het is logisch dat dat niet werkt. Ziekenfondsen zijn als de dood om leden te verliezen. Dat is een commerciële logica, die niet past in een systeem dat publieke middelen eerlijk zou moeten verdelen."
"Dit rapport dateert nota bene al van 2020. Eind 2019 waren er 447867 invaliden. Goed voor meer dan 6 miljard euro. Als de steekproef doorgetrokken wordt en 59% is niet arbeidsongeschikt, dan gaat dat over 3,5 miljard. Vandaag wellicht meer?" vraagt Gijbels zich af.
