Op weg met antibioticaresistentie
Wanneer u dit leest, heeft hij ongetwijfeld al heel wat kilometers in de benen... Prof. Dimitri Van der Linden, kinderinfectioloog aan de Universitaire Ziekenhuizen Saint-Luc (Brussel), begon op 25 maart vanuit Thessaloniki (Griekenland) aan een fietstocht van meer dan 4.000 kilometer door Europa. Bestemming Stockholm, in Scandinavië, waar er minder antibioticaresistentie is dan in Mbuji-Mayi, in de Democratische Republiek Congo. Daar wil de arts een microbiologisch laboratorium oprichten.
De Griekse nationale feestdag ter ere van de onafhankelijkheid was op woensdag 25 maart in volle gang in Thessaloniki, toen professor Dimitri Van der Linden er voor 'zijn' basiliek, de Sint-Demitrius van Thessaloniki, op zijn fiets stapte. Waarom juist daar? "Het is een plek waar ik erg van hou; je voelt er al behoorlijk wat Afrikaanse invloeden”, vertrouwt hij ons toe.
Afrika. Dat is het eindpunt van de reis 'Njilabo' (een samentrekking van 'Njila’, wat 'weg' betekent in het Tshiluba, en 'laboratorium'). Het beginpunt lag enkele maanden geleden. Toen prof. Van der Linden begon met onvermoeibaar, tot wel vier uur per dag, het Concerto in D majeur van Haydn te repeteren. Op zondag 15 maart – tien dagen voordat hij in Griekenland op de fiets stapte – speelde hij de drie delen met een strijkorkest in de Sint-Niklaaskerk in Terhulpen. Voor meer dan 500 mensen! Een primeur voor deze kinderarts-infectioloog, die al sinds zijn vroegste jeugd pianist is.
"Het was echt een fantastische ervaring, een mooi moment van samenhorigheid en vreugde”, zegt hij. “Symbolisch gezien vormden de eerste zes maanden van dit project het muzikale traject om dit concert te kunnen organiseren (waarmee 30% van de 100.000 euro werd opgehaald die nodig is voor de bouw van het lab, n.v.d.r.). De tweede fase, de fietstocht door Europa, is sportiever en wetenschappelijker.”
Richting Stockholm
Van der Linden koos voor de route Thessaloniki-Stockholm op basis van de gradatie in antibioticaresistentie: "Hoe verder je naar het zuiden van Europa gaat, hoe vaker je te maken krijgt met multiresistente bacteriën. In Scandinavië hebben we te maken met een heel andere, gunstigere epidemiologie, die te danken is aan een gezondheidsbeleid en een zeer rationeel antibioticagebruik dat al jaren wordt gevoerd." In totaal heeft de professor 4.000 km voor de boeg naar de Zweedse hoofdstad via de Baltische staten en met de veerboot vanuit Tallinn, waarna er nog 1.000 km bij komt om terug te keren naar Kopenhagen. “Daarna ga ik met de trein en de fiets terug naar de kerk van Terhulpen, waar ik rond 23 juni zou moeten aankomen.” Dan is de cirkel rond.
Onderweg zal Van der Linden lezingen geven over antibioticaresistentie. De eerste vond plaats in Thessaloniki, de tweede in Boekarest op 9 april, en de derde staat gepland voor 17 april in Suceava, een stad in het oosten van Roemenië, niet ver van de Oekraïense grens. “Tijdens een congres in Iași ontmoette ik kinderartsen die me hebben uitgenodigd om naar Suceava te komen. Niet alle data van de lezingen staan al vast, sommige worden geregeld via de Belgische ambassades in de verschillende landen die ik aandoe.”
Een labo voor Mbuji-Mayi
De lezingen zijn niet alleen bedoeld voor artsen, maar staan ook open voor dierenartsen, boeren, milieuactivisten… vanuit een One Health-perspectief. "Het idee is om bruggen te slaan en na te denken over de oorzaak van antibioticaresistentie. Kennen we de oorzaken en de verspreiding van multiresistente bacteriën? Hebben we zicht op de uitdagingen voor de volksgezondheid en de problemen binnen ziekenhuizen? Het rapport van de WHO van afgelopen oktober was alarmerend: het laat een toename van 40% zien in de resistentie tegen antibiotica tussen 2018 en 2023…"
De infectioloog rekent ook op informele contacten en ontmoetingen in kleine groepen om mensen bewust te maken van de situatie in het Zuiden, "waar paradoxaal genoeg de meeste problemen met antibioticaresistentie zijn, met name in de DRC en Nigeria, waar antibiotica vrij verkrijgbaar zijn in de apotheek en waar het ontbreekt aan diagnostische middelen, en dus aan laboratoria."
Vandaar het idee voor 'Njilabo', een toekomstig microbiologisch laboratorium in Mbuji-Mayi, naast het kinderziekenhuis van prof. Benoît Mbiya, die aan de ULB promoveerde op sikkelcelanemie. Het project loopt in samenwerking met het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. “We gaan het wiel niet opnieuw uitvinden”, benadrukt prof. Van der Linden. “Dit laboratorium zal deel uitmaken van een netwerk voor de monitoring van antibioticaresistentie in de regio om gegevens door te geven aan de WHO. Er is geen betrouwbaar laboratorium in deze regio van Kasai, dus kunnen we ernstige infecties niet gericht behandelen, we gebruiken antibiotica op goed geluk...”
Om de aandacht van de mensen onderweg te trekken en hen te informeren over antibioticaresistentie, heeft prof. Van der Linden een geheim wapen: zijn fiets, waarvan het frame is gemaakt van… walnotenhout uit het Zoniënwoud! “Deze fiets is voor 100% in België gemaakt, door Zafi”, zegt hij verheugd. "Ik wilde graag met milieuvriendelijke producten rijden, het idee van een korte keten voor het frame sprak me erg aan. Dus ontmoette ik Simon (foto), medeoprichter van Zafi, en – wat een toeval – hij blijkt de kleinzoon te zijn van prof. Paul Malvaux, die nog diensthoofd was op de afdeling kindergeneeskunde in Saint-Luc! We konden het meteen goed met elkaar vinden.”
Deze fiets zal ongetwijfeld veel opzien baren. Zeker met die berenbelletjes aan het stuur tijdens het doorkruisen van de Karpaten. “Ze rinkelen tijdens het rijden; blijkbaar houden beren er niet zo van om gestoord te worden...”
>> Meer info: munda-asbl.be/njilabo-het-lab-in-beweging/
Volg de fietsavonturen van prof. Van der Linden op Polarsteps: https://shorturl.at/M2j8W
