"28% van de inwoners van Brussel gaan niet naar de huisarts"

Na meer dan zeshonderd dagen zonder Brusselse regering zien de gezondheidsinstellingen in de hoofdstad eindelijk de politieke dialoog hernemen. Dieter Goemaere, directeur ziekenhuizen en hoofdeconoom bij Gibbis, de koepelorganisatie van Brusselse zorginstellingen, ziet nog veel uitdagingen.

Artsenkrant: De gezondheidsinstellingen werkten meer dan zeshonderd dagen zonder Brusselse regering. Hoe hebt u deze periode doorstaan?

Dieter Goemaere: Het veld is zijn werk blijven doen. De instellingen zorgden voor de patiënten zoals ze altijd hebben gedaan. Maar de afwezigheid van een actieve politieke gesprekspartner zorgde voor een aantal uitdagingen.

Sommige belangrijke beslissingen konden niet worden genomen, bijvoorbeeld over vrijwilligersfinanciering of ziekenhuisinfrastructuur. We hadden ook geen duidelijk tijdschema voor de investeringen die nodig waren om onze gebouwen aan te passen.

Dit verhinderde niet dat de zorg doorging, maar verschillende projecten werden uitgesteld. We hadden ook het gevoel dat er een gebrek aan politieke steun was om de specifieke kenmerken van Brussel te verdedigen in bepaalde federale debatten, zoals de hervorming van het ziekenhuislandschap.

Actieplan

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen voor de gezondheidszorg in Brussel vandaag?

Brussel vertoont een paradoxale situatie. Het gewest genereert meer dan 17% van het bbp van België, maar het risico op armoede of sociale uitsluiting is er ongeveer twee keer zo hoog als het nationale gemiddelde. Deze sociale kwetsbaarheid heeft een directe impact op de gezondheidszorg.

Een van de prioriteiten is duidelijk de geestelijke gezondheidszorg, waar de behoeften de laatste jaren sterk zijn gestegen, vooral bij jongeren. Het personeelstekort is ook een grote uitdaging. Gibbis heeft een actieplan opgesteld met vijfentwintig maatregelen om het profiel van beroepen in de gezondheidszorg in Brussel te verbeteren. Maar dit vereist samenwerking tussen verschillende overheidsniveaus – gewestelijk, federaal en ook onderwijs.

'Over de hervorming van de nomenclatuur wordt al meer dan twintig jaar gediscussieerd. Het is tijd om dit af te ronden'

De hervorming van de ziekenhuisfinanciering is volop aan de gang. Zijn de Brusselse ziekenhuizen er klaar voor?

Deze hervormingen zijn noodzakelijk en wij steunen ze. Over de hervorming van de nomenclatuur wordt bijvoorbeeld al meer dan twintig jaar gediscussieerd. Het is tijd om die af te ronden. Maar er is één belangrijk aandachtspunt voor Brussel: de sociale dimensie van het patiëntenbestand. De nieuwe ziekenhuisfinanciering zal grotendeels gebaseerd zijn op medische pathologie, nog meer dan nu. Maar het sociale profiel van patiënten heeft ook een grote invloed op de kosten van de zorg.

In Brussel hebben we nu eenmaal meer kwetsbare patiënten. Daghospitalisatie is bijvoorbeeld soms moeilijker wanneer patiënten alleen wonen of in precaire situaties verkeren. Sommige patiënten spreken de landstalen niet of hebben geen duidelijke verzekeringsstatus, waardoor ze meer administratieve en sociale ondersteuning nodig hebben. Het verblijf is vaak ook langer en de behandeling complexer. Met deze factoren moet rekening worden gehouden in toekomstige financieringsmodellen.

Het gebruik van huisartsgeneeskunde lijkt lager te zijn in Brussel...

Ja, inderdaad. Ongeveer 28% van de Brusselaars heeft het afgelopen jaar geen huisarts geraadpleegd, tegenover 13% tot 15% in andere gewesten. Dit leidt tot een frequenter gebruik van spoeddiensten in ziekenhuizen. Er zijn waarschijnlijk culturele factoren in het spel, maar ook gewoon het feit dat sommige patiënten geen huisarts hebben. Het versterken van de eerste lijn is daarom essentieel. Ziekenhuizen moeten niet de toegangspoort zijn voor zaken die door huisartsen kunnen worden afgehandeld.

(Im)mobiliteit

Is mobiliteit een echt probleem geworden voor de Brusselse ziekenhuizen?

Ja, het is duidelijk een aandachtspunt. In Brussel is de mobiliteit heel divers: meer dan de helft van alle gezinnen heeft geen auto. We moeten dus op een multimodale manier nadenken over de toegang tot zorg, rekening houdend met het openbaar vervoer, zachte mobiliteit, maar ook autoverkeer als het gaat om dringende medische hulp.

Voor ambulances en 112 blijft de organisatie over het algemeen efficiënt, met respons van ongeveer zeven tot acht minuten. Dit veronderstelt echter een goede spreiding van de vertrekken over het hele land.

Anderzijds wordt de toegang tot Brussel voor ziekenhuispersoneel steeds moeilijker. Parkeren is er moeilijk en duur, en sommige ziekenhuizen moeten dure bewonerskaarten kopen voor hun personeel. We moeten daarvoor aandacht hebben als we zorgpersoneel willen blijven aantrekken.

Welke boodschap wilt u meegeven aan artsen en de overheid?

Dit zijn complexe tijden, met beperkte budgettaire en personele middelen. We moeten blijven investeren in gezondheidszorg, maar we moeten ook de nodige hervormingen doorvoeren. Deze hervormingen moeten vooral in overleg gebeuren. Artsen, ziekenfondsen, ziekenhuizen en de overheid moeten aan tafel blijven zitten. Op het terrein zijn veel oplossingen te vinden. In plaats van tegenover elkaar te staan, moeten we ons richten op cocreatie.