14% minder antibioticavoorschriften door huisartsen
Bijna drie jaar na de invoering van drie indicatoren om het voorschrijven van antibiotica in de huisartsenpraktijk te verbeteren, noemt het RIZIV de eerste resultaten bemoedigend. De gegevens tonen een daling van het totale aantal antibioticavoorschriften met 14%.
Antimicrobiële resistentie vormt een groeiend probleem voor de volksgezondheid. Om een rationeler voorschrijfgedrag te stimuleren, werden in 2023 binnen de Nationale Raad van Kwaliteitspromotie (NRKP) drie indicatoren ingevoerd: één kwantitatieve indicator over het aantal voorschriften en twee kwalitatieve indicatoren over het type antibiotica dat wordt voorgeschreven.
Om de impact van deze indicatoren te evalueren, analyseerde het RIZIV de verstrekking van terugbetaalde antibiotica tussen 2021 en 2025. Daaruit blijkt dat tussen de periodes 2023–2024 en 2024–2025 het aantal patiënten dat antibiotica kreeg voorgeschreven met 14% daalde. Ook het totale volume aan verstrekte antibiotica nam in dezelfde mate af.
Daarnaast stijgt het aandeel artsen dat voldoet aan de drempels voor de kwantitatieve indicator. In 2024 voldeed 46% van de huisartsen aan de norm voor voorschriften bij kinderen (tegenover 39% in 2023) en 43% voor voorschriften bij volwassenen (tegenover 38% in 2023).
Slechts 16% van de artsen haalt het aanbevolen minimumpercentage "zuivere" amoxicilline.
De twee kwalitatieve indicatoren zijn bedoeld om het gebruik van eerstelijnsantibiotica, zoals amoxicilline, te stimuleren en het gebruik van tweedelijnsantibiotica – die voor specifieke situaties zijn voorbehouden – te beperken.
Op dit vlak blijven de resultaten bescheiden. In 2024 haalde slechts 16% van de voorschrijvers het aanbevolen minimumpercentage ‘zuivere’ amoxicilline. Daarnaast voldeed maar 11% aan de maximale drempel voor het voorschrijven van tweedelijnsantibiotica.
Volgens het RIZIV moeten deze resultaten met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, omdat veel factoren de voorschrijfpraktijken kunnen beïnvloeden. De indicatoren maken het wel mogelijk om veranderingen in het voorschrijfgedrag op te volgen en een geleidelijke verbetering van de praktijken te ondersteunen.
De maatregelen maken deel uit van een bredere strategie om ongepast antibioticagebruik terug te dringen. Zo omvatten de initiatieven onder meer het ondersteuningsplatform PSS Antimicrobieel voor het voorschrijven van antimicrobiële middelen, een verdubbeling van de accreditatiepunten voor LOK-bijeenkomsten over antibiotica, de antibioticabarometer die in het EMD is geïntegreerd en de geplande invoering van de verstrekking van antibiotica per eenheid.
In de komende weken zal elke huisarts via het beveiligde ProGezondheid-portaal toegang krijgen tot een individueel rapport over zijn voorschrijfgedrag.
