Kappersziekten: met de handen in het haar
Het kappersvak moet een van de meest bestudeerde beroepen zijn. Maar in de praktijk wordt al te vaak niet verder gekeken dan het kenmerkende 'kapperseczeem'.
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Almost cut my hair (Crosby, Stills, Nash & Young, 1970)
Kapper is voor vele jongeren het droomberoep en het toekomstideaal. Toch zullen er uiteindelijk minder afstuderen dan gedacht.
Over het vak is er al heel wat gepubliceerd: het moet één van de meest bestudeerde beroepen zijn. Maar in de praktijk wordt al te vaak niet verder gekeken dan het typische ‘kapperseczeem’ (Lee et al., Ann Dermatol, 2025; ). Laten we de andere beroepsrisico’s eens in ogenschouw nemen want er is zoveel meer aan de hand.
Vooral de allerlaatste publicaties werden bekeken (Ogunbamowo et al., Ed Pers, 2025).
Handschoenen onontbeerlijk
‘Nat werken’, d.w.z. haren wassen, uitspoelen en nat knippen, mag maximaal 30 minuten per uur gebeuren. Het dragen van handschoenen gemaakt van PVC voor het wassen van haar, en van nitril voor kleuren, blonderen of een permanent, is onontbeerlijk.
Het beperken in de tijd van het dragen van handschoenen (met lange manchet) tot 4 uur per dag is noodzakelijk. Het dragen van hand- en polssieraden is taboe. Een beschermende handcrème insmeren na het werk kan helpen.
Op de werkplek is er blootstelling aan een amalgaam van chemicaliën (spoelingen, kleurstoffen, bleekmiddelen, permanent, emulgatoren, conserveermiddelen en geuren) (Chongo-Faruk, Curr Allergy Clin Im, 2016; Kezic et al., Int J Environ Res Public Health, 2022).
In sommige Scandinavische landen wordt er daarom gerichte of puntafzuiging voorzien. In Nederland wordt afzuiging aanbevolen in de productbereidingsruimte, ofwel voldoende ventilatie voorzien in deze ruimte. Irriterende of allergiserende dampen en aerosolen irriteren de luchtwegen en kunnen astma uitlokken (Uter et al., Curr Allergy Asthma Rep, 2023).
Alternatieve chemische stoffen gaan gebruiken kan mogelijk soelaas bieden, als men maar niet van de regen in de drup valt. Restrictieve longfuncties werden beschreven (Choroom Kheirabadi et al., Iran J Allergy Asthma Immunol, 2025).
Nikkelallergie kan vermeden worden door gebruik te maken van nikkelarme of -vrije tools (met name scharen) (Bieck et al., Contact Dermatitis, 2025).
Alle mogelijke reprotoxische effecten bekijken is belangrijk omdat het vaak vrouwen van vruchtbare leeftijd zijn die werkzaam zijn in kapsalons (Babic et al., J Occup Health, 2022).
Vaak optredende musculoskeletale aandoeningen zijn carpaletunnelsyndroom en tenniselleboog. Veertig procent heeft schouder-, hand-, vuist-, bovenste of lage rugpijn (Kozak et al., J Occup Med Toxicol, 2019; Zareen et al., J Clin Diagn Res, 2025).
De juiste werkhoudingen, de pompstoel en wasbak correct instellen, het repetitief karakter aanpakken door korte pauzes te nemen of afwisselend werk te implementeren, zijn essentieel. In het buitenland werken kappers veel vaker zittend op een kruk, want langdurig rechtstaan geeft mogelijk rugpijn, varices en vermoeidheid in de benen.
Ongevallen zijn zoals te verwachten ‘slips, trips & falls’ op de gladde vloer die bedekt kan zijn met afgeknipte haren of vloeistoffen. Daarnaast komen er ook brandwonden voor door haardrogers en snijwonden veroorzaakt door scharen en scheermessen. Infectieziektes loeren om het hoekje door gebruik van diverse scherpe tools en de nabijheid van de cliënten.
Niet te vergeten zijn de psychosociale klachten. Zowat 30% van het verzuim wordt veroorzaakt door deze risicofactoren: tijdsdruk, het ontbreken van of te korte pauzes, en een verstoorde work-life balance door het weekendwerk.
Hopelijk heb ik u het complete plaatje van de risico’s in de kapperswereld haarfijn geschetst en denkt u eraan in uw kabinet of bij een volgende knipbeurt in de kappersstoel.
