Eén jaar "Warme start"
Eerstelijnszone Dender bereikt zwangere vrouwen met unieke geïntegreerde aanpak
Eén jaar geleden startten Eerstelijnszone Dender, AZ Sint-Blasius en agentschap Opgroeien met "Warme start", het programma dat zwangere vrouwen en jonge gezinnen al vanaf de zwangerschap ondersteunt tijdens de eerste 1000 dagen van het ouderschap. Eén jaar later blikken de partners tevreden terug op een intensieve samenwerking tijdens dit eerste jaar. De aanpak in Dendermonde en omliggende gemeenten behoort vandaag tot de voorlopers in België.
"Warme start" maakt deel uit van het interfederale programma Zorg en ondersteuning voor zwangere vrouwen, hun kinderen en hun gezin tijdens de eerste 1000 dagen.
Centraal staat de Born in Belgium-tool (BIB), een screeningsinstrument om zwangere vrouwen te bevragen tijdens hun zwangerschap. De vragen peilen naar psychosociale factoren zoals sociale steun, financiële situatie, huisvesting, mentale gezondheid, taal, werk en veiligheid.
Het doel is niet om te controleren, maar om na te gaan welke ondersteuning gezinnen mogelijk nodig hebben. Wanneer kwetsbaarheden worden vastgesteld, kunnen gezinnen rekenen op begeleiding op maat en een vlotte toeleiding naar de juiste hulpverleners en diensten.
Universele screening
Eerstelijnszone Dender kiest bewust voor een universele screening van alle zwangere vrouwen. Zo willen de partners psychosociale kwetsbaarheden vroegtijdig detecteren en gezinnen sneller naar gepaste ondersteuning leiden. Kwetsbaarheden zijn immers vaak niet zichtbaar, maar kunnen een grote impact hebben op het welzijn van moeder, kind en gezin.
Na één jaar werking tonen de eerste resultaten de meerwaarde van deze aanpak. Niet minder dan 600 zwangere vrouwen werden gescreend. Zij kwamen actief op consultatie bij een verpleegkundige, die samen met hen de vragenlijst doorliep. Dankzij de Born in Belgium-tool kon de sociaal verpleegkundige tijdig inschatten of er tijdens de zwangerschap nood was aan bijkomende opvolging of ondersteuning.
Bij meervoudige kwetsbaarheden nam de sociaal verpleegkundige een coördinerende rol op om een passend hulpverleningsaanbod op maat van de zwangere en haar gezin op te starten. Dit gebeurde het voorbije jaar bij ongeveer 9% van de gescreende vrouwen.
Samenwerking
Voor de werking is het een grote meerwaarde gebleken dat zowel de screening als de verdere coördinatie door één en dezelfde zorgverlener gebeuren. Hierdoor kan snel worden ingespeeld op de hulpvraag en wordt een warme, laagdrempelige en goed afgestemde begeleiding gegarandeerd.
Nog vóór de officiële start van het programma werd binnen AZ Sint-Blasius reeds ervaring opgebouwd met het screenen van zwangere vrouwen op psychosociale kwetsbaarheden. Die expertise vormde een belangrijke basis voor de verdere uitrol van het programma in de regio. "Vanuit AZ Sint-Blasius zagen we al langer hoe bepalend de niet-medische factoren zijn voor de gezondheid van moeder en kind. Door daar vanaf het begin aandacht voor te hebben, kunnen we kwetsbaarheden sneller detecteren en gezinnen sneller ondersteunen", zegt Meredith Bontinck, sociaal verpleegkundige in AZ Sint-Blasius. Dankzij deze bestaande werking kon de regio sneller schakelen dan veel andere regio's die vandaag nog volop bezig zijn met de opstartfase.
Een tweede belangrijke succesfactor is de jarenlange ambitieuze samenwerking tussen zorg- en welzijnspartners in de regio. AZ Sint-Blasius, Eerstelijnszone Dender, de Huizen van het Kind, vroedvrouwen, kraamzorg, huisartsen, Kind en Gezin en tal van welzijnsorganisaties werken reeds geruime tijd samen rond diverse thema's. Daardoor bestond er al een sterk netwerk waarop het programma kon bouwen.
Expertise
Een derde troef is het feit dat de zes Huizen van het Kind al jarenlang samenwerken als een bovenlokaal lerend netwerk. Die structurele samenwerking vormde de ideale voedingsbodem om eind vorig jaar het pilootproject van Opgroeien binnen te halen. "De kracht van Warme start zit in de samenwerking. Door de expertise van ziekenhuis, eerstelijnszorg en welzijnsorganisaties samen te brengen, kunnen we gezinnen veel sneller naar de juiste ondersteuning begeleiden", zegt Reinout Remmery, coördinator Eerstelijnszone Dender.
"De eerste 1000 dagen na de conceptie zijn bepalend voor de verdere ontwikkeling van een kind. Door vroeg te investeren in ondersteuning van gezinnen creëren we niet alleen betere gezondheidskansen, maar versterken we ook het welzijn van toekomstige generaties", zegt An De Kryger, Intersectorale medewerker Opgroeien. De partners willen de komende jaren verder bouwen aan een duurzame en geïntegreerde samenwerking zodat elke zwangere vrouw in de regio kan rekenen op een warme en toegankelijke ondersteuning.