VUB-onderzoek naar euthanasiedebat bekroond
Niels De Nutte wint Prijs Léon Favyts – Hugo Van den Enden
Historicus Niels De Nutte, gastprofessor Praktisch Humanisme aan de VUB, wint de Prijs Léon Favyts – Hugo Van den Enden voor zijn doctoraat ‘Recht op waardig sterven in België. Een geschiedenis van maatschappelijke attitudes, conceptuele onduidelijkheid en belangenbehartiging met betrekking tot euthanasie van de jaren 1920 tot 1993'.
In zijn doctoraat reconstrueert De Nutte hoe het euthanasiedebat zich doorheen de twintigste eeuw ontwikkelde, een onderwerp waar tot nu geen gedegen historisch onderzoek naar was verricht. Zijn belangrijkste bevinding: het debat ontstond niet in de jaren 1980, maar ongeveer halve eeuw vroeger.
“Tot voor kort baseerde de geschiedschrijving zich vooral op persoonlijke herinneringen van pioniers uit de jaren 1980 en 1990”, zegt De Nutte. “Euthanasie dook al in de jaren 1930 op in het publieke debat. Uiteenlopende actoren – artsen, juristen, politici, levensbeschouwelijke organisaties en burgers – bogen zich toen al over de ethische en juridische vragen rond levensbeëindiging.”
Internationale kruisbestuiving
Het onderzoek belicht hoe argumentaties evolueerden, welke thema’s constant bleven en hoe maatschappelijke verschuivingen – onder meer de secularisering van de omgang met de dood – het debat stap voor stap vormgaven. “Daarbij keek ik niet alleen naar theorie en discours, maar ook naar de praktijk: hoe verhield de strafwet zich tot wat er daadwerkelijk gebeurde aan het ziekbed, en welk draagvlak bestond er lang vóór de wettelijke erkenning?”, aldus De Nutte.
Een opvallend element in het werk van De Nutte is de aandacht voor internationale kruisbestuiving. Vanaf de jaren 1980 bleken ontwikkelingen in onder meer Nederland, de Verenigde Staten en Frankrijk een duidelijke impact te hebben op de Belgische discussie. Die context maakt het mogelijk om de Belgische evolutie beter te begrijpen: waarom bepaalde argumenten opkwamen, welke weerstand groeide en hoe het politieke momentum in 1993 kon ontstaan.
“Hoewel het onderzoek vertrekt vanuit een historisch perspectief, reikt het verder dan het verleden. Het verklaart waarom vragen rond waardig sterven vandaag zo prominent aanwezig blijven. Thema’s zoals medische onzekerheid, bio-ethiek en de invloed van levensbeschouwing blijken al decennialang verweven met het euthanasiedebat. Wie de huidige gevoeligheden wil begrijpen, moet naar de geschiedenis kijken”, besluit De Nutte.
