Incidentie in Brussel drie keer hoger dan nationaal gemiddelde
Tuberculose in opmars in België: 10% meer gevallen in 2024
Tuberculose neemt toe in België. In 2024 werden er 950 nieuwe gevallen geregistreerd, een stijging van ongeveer 10% tegenover het voorgaande jaar. In Brussel waren er 22,4 gevallen per 100.000 inwoners — bijna drie keer het nationale gemiddelde van 8,2. Damiaanactie en BELTA waarschuwen voor de gevolgen van besparingen in de gezondheidszorg en de sociale hulpverlening, die de vroegtijdige opsporing, de toegang tot behandeling en de continuïteit van de begeleiding onder druk zetten.
Tuberculose blijft 's werelds dodelijkste infectieziekte. Jaarlijks worden geschat 10,7 miljoen mensen door de ziekte getroffen en sterven meer dan 1,2 miljoen mensen eraan, volgens de meest recente gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO-2024).
Naar aanleiding van Wereldtuberculosedag op 24 maart vestigen Damiaanactie en BELTA de aandacht op tuberculose in België, waar de ziekte in opmars is. In België treft tuberculose vooral mensen die in armoede leven, geen stabiele huisvesting hebben en met verschillende drempels in de toegang tot zorg worden geconfronteerd.
De beschikbare middelen houden geen rekening met die realiteit en brengen vroegtijdige opsporing en toegang tot behandeling in het gedrang, en vergroten het risico op verdere verspreiding.
Het verband tussen tuberculose en sociale leefomstandigheden wordt ook internationaal erkend. De WHO wijst erop dat genezing niet alleen afhangt van een goede diagnose, preventie en toegang tot zorg, maar ook dat sociale begeleiding van patiënten tijdens hun volledige behandeling een doorslaggevende succesfactor is.
Zonder die begeleiding bestaat het risico dat patiënten hun behandeling niet voltooien. Dit verhoogt niet alleen de sterfte, maar zorgt er ook voor dat patiënten ongewild kunnen bijdragen aan de verspreiding van een nog resistenter vorm van de ziekte.
Oproep tot waakzaamheid
De WHO waarschuwt voor een verzwakkende strijd tegen tuberculose door afnemende overheidsfinanciering, toenemende geopolitieke instabiliteit en de heropflakkering van crisissen wereldwijd.
Ook in België groeit de bezorgdheid, zeggen Damiaanactie en BELTA. De geplande besparingen in de gezondheidszorg, de sociale dienstverlening en de opvangstructuren treffen in de eerste plaats de meest kwetsbare groepen, precies de mensen die het meest blootgesteld zijn aan tuberculose.
“Als we tuberculose in België willen beëindigen, kunnen we de internationale context niet negeren. Wereldwijde projecties tonen aan dat minder financiering voor preventie, diagnose en kwaliteitsvolle zorg tussen 2025 en 2035 kan leiden tot vijf miljoen extra tuberculosegevallen en twee miljoen vermijdbare overlijdens. Een grotere verspreiding in de rest van de wereld zal onvermijdelijk ook gevolgen hebben voor België”, zegt Pascale Barnich, algemeen directeur van Damiaanactie.
Het Huizeke
In Brussel biedt BELTA, met steun van Damiaanactie, opvang in de woning ‘Het Huizeke’ aan, waar de voorbije vijf jaar al meer dan 50 mensen werden opgevangen.
Naast huisvesting en een aangepaste medische behandeling krijgen bewoners er ook sociale begeleiding. Voor patiënten in nood is er daarnaast ook voedselhulp.
“In ons project samen met Damiaanactie zien we dat sociale begeleiding echt een verschil maakt: het slaagpercentage in Brussel benadert 85%, een stuk beter dan vroeger. In sommige jaren bereiken we zelfs een genezingsgraad van 100% bij de mensen die we begeleiden”, zegt Wouter Arrazola de Oñate, directeur public health van BELTA.
Door het lang uitblijven van een Brusselse regering zagen verschillende zorgorganisaties zich genoodzaakt hun activiteiten stop te zetten, waaronder initiatieven die medische consultaties aanboden aan kwetsbare doelgroepen en mobiele zorgacties organiseerden.
BELTA werkte met die organisaties samen om mensen met een vermoeden van tuberculose op te sporen en vreest dat hun verdwijning tot aanzienlijke vertragingen in de diagnose zal leiden, waardoor het risico op overdracht van de ziekte toeneemt. “Dat zou op die manier tot 10% van alle Brusselse patiënten kunnen treffen”, preciseert Wouter Arrazola de Oñate.
Damiaanactie en BELTA pleiten daarom voor een duurzame en geïntegreerde aanpak van tuberculose. Elke persoon, ongeacht zijn of haar socio-economische situatie, moet toegang krijgen tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg. Vroegtijdige diagnose, continuïteit van de behandeling en sociale begeleiding moeten daarbij centraal staan.
